Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

den weer „organen", — sommigen magen met monden, anderen zwemklokken enz. In de geheele dierenreeks boven de wormen was zoo iets echter niet meer mogelijk. Daar moet eene goede reden voor geweest zijn. En die is gemakkelijk te vinden. Zij is gelegen in de toenemende individualiseering. Hoe standvastiger de individu's, des te moeilijker, ja ten slotte onmogelijk, wordt deze wijze van sociale vereeniging door lichamelijk samengroeien. Gij hebt gezien, hoe juist in het geslachtsleven het conflict nog op en neer golfde. Te vergeefs. Ook hier brak de individualiseering zich baan. Slechts geen blijvende vergroeiing, — elk individu op zich zelf en vrij. Maar deze vrijheid sloot in beginsel het begrip „sociaal" niet voor eeuwig uit. Uit de, op zich zelf afgesloten, vrije individu's zouden opnieuw h o o g e r georganiseerde sociale vereenigingen ontstaan. Maar in geheel anderen, vrijeren vorm. Zij zijn ontstaan. Denk slechts aan het eenvoudige huwelijk. Maar nog verder. Wij menschen zijn in elk opzicht het beste voorbeeld, — het voorbeeld, dat als 't ware tot de sterren afschijnt. Maar dat was dan werkelijk eene hoogere verdieping, — in 't geheel niet meer op siphonophorenmanier, zonder lichamelijke vergroeiing. Ook zoo werd het nog veel onderdrukt, — juist wij menschen in onze sociale geschiedenis weten dat het best. Daarbij moest ook

nog zooveel afgeslepen worden en moet dit thans nog

Doch keeren wij naar de bij terug. Ik zeide dus: tot den siphonophorenstaat is ook zij zeer zeker niet teruggekeerd. Dat kon zij eenvoudig niet. Maar is nu door haar reeds de weg gevonden naar die hoogere, vrijere sociale vereeniging ? Met dezen „Staat" van zooveel duizenden individu s? Het antwoord moet luiden : neen ! De bijenstaat werkt met zoo en zooveel duizend „individu's", zonder elke vergroeiing in de siphonophorenbeteekenis! E n toch bevat hij innerlijk een teruggang.

De bijenstaat begon — en hierin ligt iets, wat tegelijk stout en tragisch is — bij dien geslachtshoek, waar zich in het geheel van de dierlijke ontwikkeling de echt in de

Sluiten