Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zetting naar de vulgata, de kerkelijk goedgekeurde roomsche bijbeluitgave. Ze werd te Antwerpen en te Amsterdam meermalen herdrukt. Andere vertalingen volgden. In geen ander land waren zoo vele afdrukken van de schriften zoo vroeg reeds uitgegeven. Door de algemeene opvoeding der groote menigte, en met den bijbel in de volkstaal, was de hervorming hier onvermijdelijk.

Vandaar, dat de Nederlanden vooral er getuigen van waren, dat de nieuwe leer de onderste, meest onverzettelijke lagen der maatschappij het krachtigst aangreep. De beweging ging van beneden naar boven, sloeg van handwerkslui tot edellieden over. Daaruit verklaart zich de onverzettelijke volharding van den tegenstand. Elders gaf vorst of edele, hier burger en boer het voorbeeld. Eere zij God. En eerbied voor die kleinen naar de wereld, die zoo reusachtig groot waren in de christelijke deugd der mannelijkheid. Gemartelde voorouders roepen ons toe: „Waakt, staat in het gelonf, houdt u mannelijk, zijt sterk" (1 Cor. 16 : 13).

In 1517 begon Luther zijn strijd tegen Rome door het aanplakken van zijn vijfennegentig stollingen tegen den aflaat. Vier jaar later gaf keizer Karei V, heer der zeventien nederlandsche gewesten, een menschlievend edict tegen de ketterij in de Nederlanden uit. „Daar het blijkt", zegt deze vader des vaderlands, „dat voorzegde Martin [Maarten Luther] geen mensch is, maar een duivel in menschelijke gedaante, en in priestergewaad gekleed, om des te gemakkelijker het menschelijke geslacht tot de hel en verdoemenis te brengen, zullen daarom al zijn discipelen en bekeerlingen gestraft worden

Sluiten