Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

sluiten en bepalingen, vooral wat betreft indeeling in classen en kerkelijke tucht zoo belangrijk, een korte schets te geven '). In het algemeen moet worden getuigd, dat behalve te Wezel vooral ook te Emden de grondslagen zijn gelegd der Nederlandsche Hervormde kerk. Wonderlijk! Onder kinderen der verstrooiing, juist ten tijde der uiteenrukking, werd de eenheid geboren. De daad der drie zoo even genoemde leeraars is een treffende pendant van het bijeenkomen der synode.

Dat op de synode te Emden, die van 4 tot 12 0ctober 1571 samenkwam, een andere toon of geest dan op het convent te Wezel heerschte, is wel beweerd maar niet bewezen '*). Van verschil bleek mij niets. Behalve dat beide vergaderingen een onderscheiden taak hadden. En Emden krachtiger voor de confessie opkwam. Professor Fruin spreekt dan ook van den geest der preciesen, die de vergadering leidde.

Van de authentieke Latijnsche Acta of synodale notulen bestaat geen spoor meer. Professor Rutgers vermeldt twee oude afschriften, die overbleven. Eén daarvan, in het provinciaal kerkelijk archief van Gelderland aanwezig, werd door hem in nauwkeurigen afdruk uitgegeven. Dr. Van Meer spoorde bovendien nog vier handschriften op, en schonk ons, als Bijlage A, een nog betrouwbaarder critischen tekst.

De vertaling in het Hollandsch, door een ons onbekende hand, greep denkelijk terstond na de synode plaats. Ze heeft dus geen authentiek of officieel karakter. Ze •

1) De Nederlandsche kerken onder het kruis zittende, werden verdeeld in vier classen, die van Antwerpen, Gent, Doornik en Amsterdam (art. H). liet zwaartepunt der kerk lag nog in Zuid-Nederland. Betreffende heel Noord-Nederland leest ge: „Een andere classicale vergadering zullen vormen de kerk van Amsterdam, Delft en het overige Holland, Overijssel en West-Friesland" [Noord-Holland].

'2) Hooyer, blz. 59 en 63.

Sluiten