Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

een „heroicque resolutie". Maurits' uitroep was een eerste waarschuwing aan Oldenbarnevelt').

Den 23sten Juli woonde Zijn Excellentie met groot gevolg de godsdienstoefening in de Kloosterkerk te 'sGravenhage bij. De scheurkerk werd de Prinsenkerk. Dit was een streep door de rekening van den Advokaat, een „oorlogsverklaring". Deze antwoordde met de Scherpe resolutie van 4 Augustus. Daarbij werden de steden gemachtigd om tot hun verdediging troepen in dienst te nemen. En de troepen der Generaliteit werden verplicht om, niettegenstaande ieder tegenbevel, te gehoorzamen aan de Staten of stedelijke regenten. Een burgeroorlog in kiem 2).

Den 31st«" Juli 1618 bij zonsopgang deed Maurits te Utrecht, hoofdzetel der Remonstranten, het garnizoen naar de markt oprukken, en gelastte de wacht hebbende compagnie waardgelders de wapens neer te leggen. De luitenant had daartoe geen macht van zijn meesters. „Dan zult gij voor uw meesters moeten vechten". Daarop legden de zes compagniën de wapens neer. „Die ééne forsche slag wierp het geheele gebouw van Hollands

1) C M. van der Kemp (uit de school van Bilderdijk), Prins Maurits in zijn leven, waardigheden en verdiensten voorgesteld, 4 dln„ 1843; en De eere der Ned. Herv. Kerk gehandhaafd, 111, 176 v., 183. M. L. van Deventer, Gedenkstukken van Johan van Oldenbarnevelt en lyn tgd, 1577—1609, dl. 1—3, 186Ü—'65 (niet verder verschenen). Mr. I. da Costa, Inlichtingen over het karakter van Prins Manrits, 1824.

Onjuist is het verhaal van Maurits' tegenwoordigheid bij Oldenbarnevelts terechtstelling bij Grotius, welke Maurits' wreedheid nog verheft boven die van Nero, tqui scelera jussisset, non spectasset». Zie de nauwkeurige informaties van den vromen Rivet, Opera III, p. 1165.

Prof. Fruin, a. w. VI 125—257, de tretl'elijke verhandeling HugodeGroot en Maria van Reigersbergh. Dr. W. 1. Nuyens, Geschiedenis der kerkelijke en politieke geschillen gedurende het twaalfjarig bestand, 2 dln. Ainst. 1886.

2) Te Leiden op de Breestraat bij het stadhuis verrees een houten staketsel voor de waardgelders, de Arminiaansche schans. En honderden burgers werden, om weigering van den nieuwen eed, ontschutterd, sommigen ontpoorterd. Alleen in Holland 1800 waardgelders.

Sluiten