Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

De Moravische christenen of Hernhutters welke zie zelf Evangelische broeders noemden, waren overal, aanvankelijk niet geheel zonder aanleiding, in de achttiende eeuw het stiefkind der kerkelijken. Eerst een later geslacht zou de pioniers der nieuwere zending hoog waardeeren ').

Op voorgang van uitnemende theologen als Daniël

«Welk een virtuositeit van Hattem bezat in het «umdeuten» eener belijdenis, blijkt vooral uit zijn verhandeling over den Catechismus, inzonderheid het eerste deel, «De Gereformeerde belijdenis ontheven van haar misbruik» (lil 90- 2.">2), en uit zijn «Brief aan zeker Heer, waarin benevens andere dingen vooreerst bewezen wordt, dat noch de zoogenaamde Gereformeerden, noch geene uit alle de andere zoogenaamde Christelijke sekten geloof geeft aan hunne eigene geloofsbelijdenis. En waarin ten tweede wordt getoond, dat over zulks het rechte middel tot bekeering, en dus tot vereeniging, zoo van het zoogenaamde geheele Christendom in het gemeen, als van de zoogenaamde Gereformeerden in het bijzonder, niet en is, iemand over te brengen van de eene gezindheid tot de andere; maar den zeiven, met Gods hulp in de gezindheid, waar in hij is, van zijn eigen geloofsbelijdenis verstand en geloof te geven» (III 1—89).

Met «belijdenis» bedoelt v. H. steeds catechismus.

Na v. H.'s dood werden zijn schriften uitgegeven door Mr. Jacob Roggeveen in Den val van 's werelts af-god, ofte, het geloove der heyligen, zege-pralende over de leere van eygen gerechtigheyt, Amst. 1718—'27, 4 dln. ieder 700 blz. liet vervelendste boek dat ik ooit opsloeg.

1) Ypeij, I A 68—121, IX 322 -458. A. G. Spangenberg, Autobiografie, in llenkes Archiv für die neueste Kirchengeschichte, Bd. II S. 4-9—487. ldea fidei fratrum, kurzer Begrilf d. chr. Lelire, Iiarby 1779. Leben d. G. v. Z., Barby 1772—'75 8 B. L. C. v. Schrautenbach, d. G. v. Z. u. d. Briidergem. sr. Zeit [1782] hrsg. v. F. Kölbing, Gnad. 1*51. Contra schreef Ds. Ger. Kulcnkamp, Anatomie der Hernnhutsche secte of gewigtige gedenkstukken meest van gewezene vrienden, en voorname leden dier gezinte uitgegeven, ontdekkende hare grouwelijke geheimen der godloosheit zowel in de lere als voornamelijk in de praktijk, Amst. 1750. Pro: Nicolaus Ludwig Graf von Zinzendorf. Sein Leben und Wirken dargestellt von liermann Bomer. Gnadau, Verlag der Unitats-Buchhandlung 1900. Nikolas Ludwig Graf von Zinzendorf schreef zelf ineer dan honderd boeken. Daarbenevens Geistl. Gedichte d. Gr. Z. gesammelt u. gesichtet v. A. Knapp, Stuttg. 1845. C. Sepp, Joh. Stinstra en zijn tijd, Amst. 1865—'66 2 dln., II 186—219. Van die wisseling van oordeel getuigt wel dat dr. A. Kuyper sr. in Febr. 1915, bij het graf van den heer W. llovy een van de oprichters der V. U. het woord voerende, omstandig roemde den omgang in diens jeugd inet de Hernhutters te Zeist.

Sluiten