Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

na uit en mijn lieve kind kon woedend worden, als men die heele historie zotteklap noemde.

— Ik begrijp werkelijk niet, zei de graaf, toen ik hem die geschiedenis mededeelde, waarom je die dame niet geloofdet; ze kon toch geen enkele reden hebben om u zoo grof te bedriegen?

— Ik geloof het niet, omdat ik het niet begrijp.

— Mooi, vandaar naar het beroemde: «Mijne heeren, gezien heb ik het, maar gelooven doe ik het nog lang niet!» is maar één schrede. Waarom begrijpt ge het niet?

— Ik kan begrijpen, heer graaf, dat twee menschen tusschen Berlijn en Zwitserland zich met elkaar verstaan kunnen door middel van de telegraaf. Maar daartoe is in de eerste plaats een telegraafdraad noodig en verder de met behulp der zintuigen en der spieren van twee menschen opgewekte en opgevangen krachtgolf. Doch een brug van geest tot geest via nul en nonsens ken ik niet en mij dunkt dat het bestaan zelf van den telegraafdraad, dien men als een noodzakelijk hulpmiddel met tamelijke groote kosten overal aanlegt, reeds genoegzaam bewijst dat de rechtstreeksche verbinding tot dusverre niet ontdekt is.

Ik voelde zelf wel dat dit zeer doctrinair uitgedrukt was, maar onwillekeurig kwamen me zinnen op de lippen die ik vroeger eens had laten drukken.

— Via nul en nonsens! herhaalde de graaf hoofdschuddend. En ge houdt het dus voor onmogelijk, dat alle psychische centra, alle hersenen op de wereld, in laatste instantie een samenhang met elkaar zouden kunnen bezitten, even goed als ge u toch zulk een samenhang moet denken tusschen de tallooze moleculen van uw eigen hersenen, wanneer ge uit dier veelheid het enkelvoudige bewustzijn van uw «ik» wilt verklaren?

— Van een verklaring, wat dit laatste punt betreft, weet ik absoluut niets. Doch we maken een kloof in ons weten niet kleiner door nieuwe, reusachtige verzinsels, die tot nog dwazer hypothesen moeten verlokken. Dat, wat ge als vergelijking aanhaalt, is op zichzelf reeds probleem genoeg.

7~ ^"n ^oc'1' m|jn waarde, zeide de graaf ernstig, terwijl hij den brief zorgvuldig wegsloot, en toch ruimt men de problemen niet uit den weg door evenals de struisvogels, den kop in het zand te steken. Ook gij zult nog, onder het gewicht van dingen, die ge met uw handen tasten kunt, gaan wankelen in uw trots en juist de spiritistische hypothesen daardoor naar waarde leeren schatten. Ge zijt te

Sluiten