Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

extorum fieri mutatio potest, ut aut absit aliquid aut supersit; parvis enim momentis multa natura aut adfingit aut mutat aut detrahit. Quod ne dubitare pos- 119 simus, maximo est argumento, quod paulo ante interi5 turn Caesaris contigit. Qui cum immolaret illo die, quo primutn in sella aurea sedit et cum purpurea veste processit, in extis bovis opimi cor non fuit. Num igitur censes ullum animal, quod sanguinem habeat,

sine corde esse posse ? "j- Qua ille rei novitate perculsus,

nalio inlaschte het woord pulantur (zie inleiding en § 9), terwijl Chrysippus nog gezegd had earum rerum divinationem esse quae es sent forluitae (II, 113), voegde Posid. ook hier voorzichtig potest in, ofschoon dit Cicero's aandacht ontging; immers II, 35 schrijft deze Clitoniachus af, ontleent aan diens werk de daar geciteerde definitie van Chrysippus en Antipator, en voegt den naam Posidonius in zonder te bedenken, dat de laatste zei potest esse vis quaedam sentiens. Vergelijk ook I, 38 potest autem vis illa terrae, quae mentem Pythiae divino adflatu concitabat evanuisse vetustate, ut quosdam evanuisse el exaruisse amnes aut in alium eursum contortos et de/lexos videmus. Sed, ut vis acciderit. Vooral die 4 laatste woorden zijn karakteristiek, als men II, 117 ziet hoe loco cum uryuentur, evanuisse aiuntvetustate vim loei eius unde anhelitus ille territe fieret quo Pythia menie incitata oracula ederet, waar geen potest is ingelascht. Het is onmogelijk dit potest aan Cicero's

vinding toe te schrijven (het kan geen toeval zijn, dat het in 't eerste boek er telkens bij staat, maar in 't tweede niet), het is van Posidonius, al weten wij 't Grieksclie woord niet, dat deze gebruikte. In II, 117 schrijft Cicero weer Clitomachus af, die van Posidonius' leer niets afwist.

Voor de vis quaedam sentiens vergelijke men de nat. deor. I, 39: Chrysippus .. . ait... vim divinam in ratione esse positam et in universae naturaer animo atque mente, ipsumque mundum deum dicit esse et eius animi fusionem nniversam.

parvis enim momentis — „niet weinig moeite immers".

119. interitum Caesaris. — 15 Maart 44 v. C. nadat Cicero de nat. deor. had geschreven en voor hij de div. was begonnen.

qua ille rei novitate perculsus is niet door Cicero gezegd, want Caesar was niet perculsus, wel Spurinna. Vgl. Sueton. Caes. e. 77. De eenvoudigste coniectuur is die van Moser, welko voorstelt te lezen: qua ille re non ita est perculsus.

m

Sluiten