Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Op de vraag, of nu ook gemakshalve uitsluitend de schrijftaal tegenover de tongvallen met den naam „taal" zou mogen bestempeld worden, is dit te antwoorden. Vooreerst is de schrijftaal geene levende taal, maar slechts het schaduwbeeld er van, en zijn dus schrijftaal en tongval iets ongelijksoortigs, zoodat men niet dan in zeer betrekkei ij ken zin de spreektaal de gesproken schrijftaal mag noemen. Vervolgens zou de tegenstelling van schrijftaal en tongval er toe leiden, de taal der Nederlanders van do 11de eeuw, toen het Latijn nog do eenigo schrijftaal hier te lande was, als eenen tongval te beschouwen, evenals het Bas-Breton, dat gesproken wordt door menschen, voor wie het Fransch do eenige schrijftaal is, en dat zou met het gewone spraakgebruik strijden. Ook zou het zeker weinig instemming vinden, wanneer wij de taal, die een beschaafd Chinees spreekt, tongval heetten, en de schrijftaal, die hij niet spreekt, maar bij het voorlezen gebrekkig in de spreektaal vertaalt, alleen de Chineesche taal noemden. Voor den Nederlander der 11de eeuw, voor den bewoner van Bretagne en voor den Chinees, die wel schrijven , maar geene onder den invloed der schrijftaal ontwikkelde beschaafde spreektaal bezitten, bestaat dus het onderscheid tusschen taal en tongval niet; en in dat geval gebruiken wij het algemeener woord „taal".

Vatten wij nu het boven ontwikkelde nog eens in een paar formules samen, dan kunnen wij zeggen: tongval of dialect staat tegenover taal 1° in zoover een tongval een onderdeel is van eene abstracte taaleenheid, die wij taal noemen, maar ook 2D in zoover hij eene streekspraak is, waarnaast in dezelfde streek eene onder den invloed der schrijftaal gevormde spreektaal der beschaafden bestaat. Zijn de tongvallen met die beschaafde spreektaal nauw verwant, dan kan men ze dialecten van die taal noemen, maar begaat daarbij dan de logische fout, dat men zonder verder onderzoek, alleen op grond van het gevoelde overwicht der beschaafde spreektaal, deze voor de belichaming houdt van do abstracte taal, waaronder men de eenheid der tongvallen verstaat. Men ziet daarbij dan over het hoofd, dat de woorden „taal en tongval" ieder twee beteekenissen hebben naar gelang van het verband, waarin zij tot elkaar gedacht worden; en wie op het gebied der taalwetenschap dat over het hoofd ziet, loopt gevaar de grootste misslagen te begaan en zich eene geheel onjuiste voorstelling van de werkelijke verhouding van talen en tongvallen to maken.

Sluiten