Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

richtingen. Maar deze konden zich wel tijdelijk verbinden tegen eer gemeenschappelijke!! tegenstander, maar niet zich vereenigen tot een gemeenschappelijk vol te houden strijd, waarbij ieder bondgenoot een deel van zijn eigen belangen moest ten ofler brengen. Dat is juist het kenmerk geweest van de omwenteling van 1848, in tegenstelling met de groote bewegingen van de tweede helft der negentiende eeuw. Iedere partij streed voor zichzelf, daarom kwam niets blijvends tot stand.

13e economische belangen stonden bij dezen verwarden strijd nog weinig op den voorgrond. Een enkele maal hadden economische misstanden aanleiding gegeven tot rustverstoring, vooral in Frankrijk; in Engeland dreigde zelfs een groote werkliedenpartij het oude evenwicht der staatspartijen te verstoren; maar over het algemeen was het zuiver politiek karakter der partijen een kenmerk van den tijd. Ook de nationaliteitsbeweging droeg geen ander. En in dien politieken strijd mocht de massa zoo nu en dan optreden, 't was toch vooral een strijd tusschen de liberaal en nationalistisch gezinde burgerij tegen de conservatieve regeeringen en haar aanhangers en bondgenooten. Zoo is het ook in de omwenteling van 1848, althans in den beginne geweest.

Zoolang de strijd in Europa vooral de vraagstukken betrof, welke in die omwenteling onbeslist gebleven waren (en dat was letterlijk met alle groote vraagstukken van staatkundig en nationaal karakter het geval), zoolang bleef die strijd bovenal een staatkundig karakter dragen en bleef hij ook uitsluitend tot Europa beperkt.

Eerst als die vraagstukken, althans voor een gedeelte, meer of min voor goed zijn opgelost, neemt de geschiedenis van Europa een ander karakter aan. In dezelfde jaren toch waarin die oplossing plaats had, het tijdperk tusschen 184,8 en '71, begonnen de groote veranderingen op het gebied van verkeer en industrie haar invloed te doen gevoelen, eu kwam die nauwe verbinding tot stand niet alleen tusschen Europa en Amerika, maar ook tusschen deze en de overige, tot nog toe buiten het bereik, althans buiten den invloed van beider beschaving gebleven wereld, welke het eigenaardige kenmerk van het laatste tijdperk der wereldgeschiedenis is geweest.

Ln dit eerste tijdperk zijn het vooral de politieke, in het tweede de economische vraagstukken waar de gesehiedvorscher zich mede heeft bezig te houden.

Politiek karakter van den partijstrijd vóór 1848.

Verschillend

karakter daarvan in de volgende

periode.

Sluiten