Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

tutie in het leven te roepen. Polen had, na het bedwingen der omwenteling, alle zelfstandigheid verloren, was nog maar een koniukrijk in naam. Alleen in het buitenland durfden Russen zeggen wat zij op het hart hadden, en er waren niet velen die naar het buitenland konden gaan.

Zoo bleef dan ook alles op den ouden voet, zoolang keizer Nicolaas leefde. Het volk had zelfs geen begrip van andere toestanden, en beschouwde het nu eenmaal als den wil des hemels, dat het door de staatsdienaren en de landbezitters in een toestand van dienstbaarheid werd gehouden, waarvan zelfs zijn spreekwoordelijke gemoedelijkheid de hardheid niet kon ontkennen. Maar terwijl uiterlijk alles hetzelfde bleef, bereidde zich in stilte menige verandering voor. Het was niet mogelijk een natie zoo geheel onmondig te houden en toch haar een uiterlijk voorkomen van beschaving te geven. De staat kon nu eenmaal niet bestaan zonder een zekere mate van beschaving en ontwikkeling bij zijn dienaren, en om die te verkrijgen moest men degenen die bestemd waren den staat te dienen laten onderwijzen. En dat ging niet zonder aanraking inet de beschaving van het buitenland. Hoe langer hoe meer waren er die een Europeesche opvoeding ontvingen en wier oogen daardoor opengingen voor liet onhoudbare van den bestaanden toestand. Niet iedereen was zorgeloos of gewetenloos genoeg oin zelf genoeglijk voort te leven van de vruchten van den arbeid des volks, of zich te troosten met deel te hebben aan uitwendigen schijn, met het werken voor den roem en de macht van den Russischen staat, zonder iets te doen voor het welzijn van het Russische volk. Officieren, vooral jongere, lagere ambtenaren, en ook wel enkele hoogere, leeraren vooral aan de inrichtingen van onderwijs, waren er hoe langer hoe meer. die het bestaande stelsel omver wilden geworpen hebben. Maar de regeering zorgde wel, dat elke uiting van dien geest onmiddellijk werd onderdrukt; de pers lag volkomen aan banden; een onvoorzichtig woord kon iemand naar Siberië doen zenden. Zoo bleef de rust ongestoord. Eerst in liet allerlaatst van de regeering van Nicolaas bleek liet, dat de staat te kort schoot in den hem door den keizer opgelegden eisch, om niet alleen de Europeesche revolutie in toom te houden, maar ook Ruslands gezag door iedereen te doen eerbiedigen. Toen werd dat stelsel van volstrekte gehoorzaamheid onhoudbaar, want liet bleek dat hervorming ook voor den staat hoog noodig en onvermijdelijk was Op dat oogenblik is de keizer gestorven.

Sluiten