Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

in 1815, de regeering door een plotselingen aanval omver te werpen. Onwaarschijnlijk is het niet dat hij, plannenmaker tot het laatste toe, inderdaad aan een dergelijke onderneming heeft gedacht en, ten einde in staat te zijn den langen tocht te paard te kunnen maken, die daarvoor vereischt werd, zich aan een gevaarlijke heelkundige kunstbewerking onderwierp. Zij werd op 2 Januari 1873 verricht, naar het scheen met goeden uitslag; eenige dagen later vertoonden zich echter zeer verontrustende ziekteverschijnselen, en op 9 Januari overleed de voormalige Keizer. Zijne weduwe, Eugenie, nam de leiding der partij op zich, wier hoop nu de zeventienjarige prins werd; maar met het oog op den jeugdigen leeftijd van den pretendent moest men voorloopig van werkzaam optreden afzien.

Terwijl de Bonapartisten de katholieke en behoudende bestanddeelen der Eransche natie voor hunne zaak trachtten te winnen, had Gambetta, die inmiddels ook weder zitting in de nationale vergadering had genomen, een veldtocht geopend ten behoeve der democratische republiek. Zijne welsprekende redevoeringen in verschillende Eransche steden maakten grooten indruk, de vrijzinnige dagbladpers haastte zich die door het gansche land te verspreiden. Gambetta drukte vooral op de ongeschiktheid der nationale vergadering om aan het land de hervormingen te geven die het behoefde en drong op hare ontbinding aan; daarnaast sprak hij zijn volle vertrouwen in Thiers uit en vermaande de republiekeinen om ook hen, die vroeger andere staatkundige overtuigingen hadden aangekleefd, maar thans de republiek als een noodzakelijkheid aanvaardden, zonder argwaan in hunne gelederen op te nemen. Thiers was met deze lofspraken maar half tevreden; toen Gambetta in September 1872 te Grenoble met geestdrift gesproken had van een nieuwe maatschappelijke laag, die der arbeidersbevolking, die hare intrede op het staatkundig tooneel had gedaan en die vooral niet lager stond dan hare voorgangers, verklaarde hij aan de verontwaardigde leden der rechterzijde, die zich over deze uiting bij hem kwamen beklagen, dat hij deze rede in hooge mate afkeurde en haar, zoo hij nog als lid der vertegenwoordiging het woord kon voeren, met alle kracht zoude hebben bestreden.

Het zoeken naar een goeden koers, door al deze stroomingen heen die de binnenlandsche staatkunde beroerden, had Thiers in de noodzakelijkheid gebracht, om herhaaldelijk wijzigingen in zijn ministerie te brengen; de mannen die het voorloopig bewind van 4 September

Sluiten