Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Vervolgens loog hij naar Italië, doch vond, gelijk gemeld wordt, in Rome den dood. Den goeden uitslag zijner pogingen had hij niet alleen aan zijne vurige geestdrift, aan zijne onwrikbare volharding, en aan zijn voor geene hinderpalen terugdeinzenden moed, maar ook aan zijne diepe, zuiver geestelijke opvatting van Jezus godsdienst te danken. Terwijl de overige apostelen en vrienden van Jezus eigenlijk Joden waren gebleven, die zich zelfs onderscheidden door eene stipte naleving van alle voorschriften der wet, had Paulus, ten gevolge van zijne eigen levenservaring, die hein de nietigheid van alle werkheiligheid en de hooge waarde van een leven in kinderlijke gemeenschap met God had doen kennen, leeren inzien, dat de Christelijke godsdienst, die de menschen tot kinderen van God wilde vormen en den Oneindige als'de volmaakle Liefde predikte, den Joodsclien godsdienst geheel vervangen en dus de wet vernietigd had. Van dit beginsel ging hij bij al zijn werken uil. Ilel haalde hem wel den doodelijken haat van Joden en Joden-Christenen op den hals. het stelde hem wel bloot aan menige vervolging, het was wel de middellijke aanleiding tol zijn dood, maar aan den anderen kant heeft hij daardoor den Chnstehjken godsdienst bewaard voor het lot, dal hem anders onvermijdelijk zou gel rollen hebben, namelijk als eene Joodsehe sekte na korten lijd onder Ie gaan. Paulus werkzaamheid, al is de kerk later van zijn beginsel ook weer al Ie ver afgeweken, heeft de verspreiding van het Christendom in den geest van Jezus zelf mogelijk gemaakt.

Vroegtijdig is het reeds naar Afrika overgeplant, en zelfs doorgedrongen lot over de ooslelijke grenzen van het Romeinsche rijk. Juist ouder de heidenen vond het Evangelie zijne meesle belijders. Behalve de boven vermelderedenen werkte daarloe ook hel volgende mee. Hel poëtisch geloof aan de lallooze goden der Grieken en Romeinen, was sinds lang geheel ontaardslechts aan den schijn en den uilwendigen vorm bleven de aanzienlijke standen zich vasthouden, — het geloof zelf was geheel op den achtergrond verschoven. Sedert het mode geworden was, dal ieder aanzienlijk Romein zich mei de beoefening der wijsbegeerte inliet, hadden de godsdienslsagen alle waarde verloren. De volgelingen der Stoïeijnsche wijsbegeerte kozen natuurlijk parlij Noor liet Christendom, waarin zij zoovele hunner grondstellingen terugvonden Ook hij de groote menigte viel de prediking van het Christendom in vruchtbare aarde; het oude geloof had ook bij de laagste standen zijn vroeger aanzien geheel verloren, zelfs was tot deze hel scepticismus (de twijfelzucht der groolen doorgedrongen, en locli gevoelde het volk de behoefte aan geloof dien onuilsprekelijken en natuurlijken drang naar den Oneindige, die zich Ie sterker deed gevoelen, naarmate het geloof aan de goden in het schreeuwends! bijgeloof onlaard was.

Sedert lang was het gewoonte geworden, de goden te bespollen; in kluchtspelen werden de liefdesavonturen van Jupiter en Venus dikwijls op vrij onkiesche wijze op het looneel voorgesteld en teruggebracht lol bloot zinnelijke, wulpsche grappen. Kon liet volk niet langer geloof hechten aan deze sagen ontdaan van alle hoogere symbolische beteekenis, zoo geroeide het zich daarom des te meer aangetrokken door eene vreemde geloofsleer.

Te midden van die algemeene ontaarding en van den roes der zinnelijkheid, veroorzaakt door de losbandige leefwijze, welke schier het geheele volk leidde, drong de behoefte aan iets hoogers het volk, om rust te zoeken in hel mysticisme (de leer eener geheimzinnige betrekking tusschen de stoffelijke en geestelijke wereld). Goochelaars, toovenaars, geeslenbezweerders vonden een ruim veld Ier bearbeiding, en de godsvereering der vreemde volken, met al hare geheimen en mysteriën, geraakle algemeen in zwang.

Het ooslersch mysticisme vond een groot aanlal aanhangers. De eeredienst van den Svrischen zonnegod Baal, die door keizer Ileliogabalus naar Rome was o\ergebracht; al de fantastische vormen van godsvereering der Aziaten, met hunne zedelooze ceremoniën, de dienst der Egyptische goden

Sluiten