Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Paus Adriaan VI. Rijksdag te Neurenberg. De legaat Chieregati.

niet ingevoerd. Hervormingsgezinde boeken en strijdschriften verschenen in menigte en werden ten getale van vele duizenden exemplaren onder het volk verspreid, zonder dat de stadhouder of het rijksbewind daartegen iels kon doen. Het besef van de noodzakelijkheid eener hervorming had in die dagen niet alleen in den boezem van hel Duitsche volk diepe wortelen gescholen, hel was doorgedrongen zoowel tol die vorsten, welke Luther vijandig gezind waren, als lol hen, die den hervormer begunstigden, en hel maakte zich eindelijk zelfs van den paus te Rome meester.

Paus Leo X was den I™ December 1521 gestorven. Door lusschenkomsl en voorspraak des keizers werd diens voormalige leermeester, de geleerde kardinaal Adriaan Floriszoon van Ulrecht, die zich als paus Adriaan VI noemde, verkozen. Adriaan was een rechtschapen en nauwgezel man, die zich nicl ontveinsde, dat legen de misbruiken, die in de Roomsch-kalholieke kerk heerschlen, krachtige maatregelen moesten genomen worden.

Aan hervorming was in zijn oog dringend behoefte; niet aan eene hervorming. zooals Lui lier die wenschte, die een geheelen ommekeer van alle beslaande verouderde kerkelijke loeslanden ten gevolge zou hebben, maar eene kalme, gematigde verbetering van de ergerlijkste misbruiken. Adriaan was daarom niet minder Luthers vijand dan de vroegere paus; doch hel was reeds een belangrijk feit, dal aan hel hoofd der kerk een man stond, die eene hervorming noodzakelijk achtte.

Naar den rijksdag, door het rijksbewind den lon Seplember 1522 le Neurenberg bijeengeroepen, vaardigde Adriaan VI een nuntius, Chieregati, af en hij gaf dezen zulke aanwijzingen omtrent zijn le volgen gedragslijn als zeker nog nooit door het hoofd der katholieke kerk aan een nuntius waren meegedeeld.

Chieregati ontving in lasl le verklaren, dat God de vervolging, waaraan zijne kerk bloot stond, over haar gebracht had wegens hare zonden, vooral die der priesters en prelaten, dal sinds jaren op den heiligen stoel zelf veel afkeurenswaardigs was geschied; dat hel bederf der kerk van hel hoofd tol de leden, van den paus lol den laagslen geestelijke was overgegaan, dal niemand rechtvaardig was, ook niet een! Daarom had de paus besloten, in de eerste plaats hel Roomsche hof te hervormen en alleen met dit doel had hij de pauselijke waardigheid aangenomen, doch de genezing van de wonden der kerk kon niet opeens lot stand komen, zij moest trapswijze geschieden. Op grond van dit alles verlangde de paus van de rijksslenden voorstellen omtrenl de beste wijze, waarop de voortgang der Lulhersche hervorming het best kon worden gestuit.

Ook het antwoord der rijksslenden was zeer merkwaardig, het levert ons hel bewijs, hoe diep de noodzakelijkheid eener doorlastende hervorming door de Duitsche vorsten gevoeld werd.

Hel rijksbewind verklaarde, dal bel vonnis legen Luther en zijne aanhangers niet voltrokken was, omdat men in Duitschland zoovele bezwaren tegen den pauselijken stoel had. waarvan men eerst door Luthers geschriften zich recht duidelijk bewust was geworden, en dat hel volk legen de overheid in opstand zou gekomen zijn, indien men aan de voltrekking van hel vonnis had willen denken. Hel rijksbewind eischte derhalve, terwijl hel den legaat een document overgaf, waarin niet minder dan honderd bezwaren der Duitsche natie legen den heiligen stoel waren vervat, dat de paus binnen den tijd van een jaar mei toestemming des keizers eene algemeene Christelijke kerkvergadering in eene aanzienlijke stad van Duitschland bijeenroepen zou, waarop de kerkelijke twistvragen beslecht zouden worden.

Adriaans hervormingsplannen werden alzoo door hel Duitsche rijksbewind afgeslagen, hij had het ongeluk, dat zijne welgemeende pogingen om verbelering in den bestaanden toestand aan le brengen, nergens gewaardeerd werden. Hel Duitsche volk haatte hem als den opvolger dier zedelooze pausen,

18*

Sluiten