Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Karei V legt de regeering neder. Zijn verblijf te San Yuste.

van oen hem vijandig gezinden paus. Julius III was den 23en Maart 1555 aan de waterzucht gestorven. Hij werd opgevolgd door kardinaal Caraffa. Deze nam den naam Paulus IV aan en maakte zich terstond gereed om den strijd tusschen de pauselijke en keizerlijke macht te hervallen.

Reeds sinds vele jaren ging Karei zwanger van het plan om zich aan het openbare leven te onttrekken en toen nu een oud krijgsman, die hem lang trouw gediend had. om zijn ontslag verzocht en op de vraag naar de reden van zijn verzoek antwoordde, dal de mensch tusschen de wereld en den dood toch eenigen tijd tot zich zelf moest inkeeren, met het oog op zijne eeuwige zaligheid, — werd de uitvoering van 's keizers voornemen verhaast.

Den 25en October 1555 gaf Karei in eene vergadering der Staten te Brussel de regeering der Nederlanden over aan zijn zoon Philips, dien hij korten tijd te voren met de Engelsche koningsdochter Maria in den echt had doen treden. Hij deed dit in dezelfde zaal, waar hij veertig jaren geleden mondig was verklaard.

Karei stond met moeite van zijn zetel op, want hij was zeer lijdend. Op den schouder van Willem van Oranje leunend, trad hij eenige schreden naar voren en hield hij lot de talrijke en aanzienlijke vergadering zulk eene treilende redevoering, dat zelfs de oude krijgers bijna allen tot tranen geroerd werden. Hij schetste zijn lang-en werkzaam leven, zijne tochten en oorlogen, en voegde er toen bij, dal zijn verzwakt lichaam hem ernstig vermaande, om zich aan het gewoel der aardsche zaken te ontlrekken en den zwaren last der regeering op jeugdiger schouders te leggen. Hij smeekte allen, die hij gedurende zijne lange regeering ooil gekrenkt mocht hebben, van harte om vergeving; vervolgens nam hij afscheid van zijne oude vrienden en eindelijk vermaande hij zijn zoon, die knielend zijne hand kuste, met dringende, hartelijke bewoordingen tot eene rechtvaardige regeering.

Bijna ademloos zonk hij eindelijk in zijn zetel terug.

Hen 15cn Januari van bet volgende jaar (1556) stond hij te Brussel even plechtig de regeering over Spanje aan zijn zoon Philips af en in September droeg bij in een schrijven aan de keurvorsten, vorsten en stenden van het Duilsche rijk de keizerlijke waardigheid aan zijn broeder Ferdinand op. Uit schrijven werd met de rijkskroon en den rijksschepter door prins Willem van Oranje en den rijkskanselier Seld naar Duitschland overgebracht.

Nog eenmaal hield hij met den kanselier een lang en gewichtig gesprek over staatszaken, dal lot laat in den nacht duurde. Toen hij hem ontsloeg, was alles in het paleis reeds ter rust gegaan, de lakeien sliepen, niemand was er, om den bezoeker uit te laten en door de lange gangen den weg te wijzen. Nu nam Karei zelf het licht op en ging daarmee den vertrekkende voor. «Dit zij u," sprak hij tot dezen bij het afscheid. »eene herinnering aan keizer Karei, dien gij zoo vele jaren trouw gediend hebt, dat hij ten slotte nog uw dienaar is geweest."

Uil de Nederlanden begaf Karei zich naar Spanje, om daar zijne laatste jaren in rusl en vrede door te brengen. In Eslramadura, te midden van schoone bosschages, die door frissche, van het gebergte stroomende bronnen en beken verlevendigd worden, ligt het Hieronymitaner klooster San Yuste. Dit had Karei tot zijne verblijfplaats bestemd en derwaarts begaf hij zich dan ook terstond na zijne aankomst in Spanje.

Als een welvarend burgerman leefde hij in een afzonderlijk gebouw, dat voor hem bij het klooster was aangebouwd. In den beginne hield hij zich met landelijken en werktuigkundigen arbeid onledig; hij bebouwde zijn tuin en vervaardigde uurwerken en andere dergelijke zaken. Men verhaalt, dat hij eens, toen hij tevergeefs gepoogd had, twee uurwerken volkomen gelijk te doen gaan, toen nu hel eene, dan het andere vóórliep, mistroostig sprak: »Niet eens twee uurwerken kan ik tot volkomen overeenstemming, lot gehoorzaamheid aan dezelfde wet brengen, hoewel zij toch hel werk mijner

Sluiten