Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Strijd over de erfopvolging in Gulick en Cleef.

genooten te beschermen, zij drongen den Elzas binnen, verdreven de Oostenrijkers en verwoestten de eigendommen der katholieke gestichten.

Zulk eene handelwijze kon de katholieke ligue niet lijdelijk aanzien, zij rustte zich ten slrijde; de vorsten der unie sloten van hun kant een verbond met koning Hendrik IV van Frankrijk, die een sterk leger verzamelde.

Het gevaar voor een Europeeschen oorlog was dreigender dan ooit, toen de op Hendrik IV gepleegde moord opeens een geheelen ommekeer teweegbracht. Wel veroverden de geünieerden met Nederlandsche en Fransche hulp Gulick. doch daar de ziel van hel verbond, koning Hendrik IV, ontbrak, begaf hen de lust om den oorlog verder voort te zetten.

Zij kwamen met de ligue overeen, dat beide partijen de wapenen zouden nederleggen. Ook tusschen den keurvorst van Brandenburg en den paltsgraaf van Neuburg, die inlusschen heftig met elkander getwist hadden, kwam eindelijk (1614) eene overeenkomst lot stand, volgens welke zij de betwiste landen onder elkaar zouden verdeelen. *)

Ook bij dezen belangrijken strijd was keizer Rudolf even werkeloos en zorgeloos gebleven als altijd. Hij liet zijn bloedverwant Leopold en zijne raadslieden voor de keizerlijke rechten in de bres springen, en deed zelf niets, maar gaf zich ongestoord aan zijne geliefkoosde bezigheden over, hoewel deze vadsige rust hem reeds op de geheele heerschappij over zijne erflanden te staan was gekomen, dewijl hij genoodzaakt was geweest die aan zijn broeder Malthias af te staan.

Hongarije was ten gevolge van zijn zwak bewind aan eene vreeselijke regeeringloosheid ten prooi. Rudolf II bekommerde zich volstrekt niet om de regeering, hij kwam niet in persoon, gelijk de Hongaren wenschten, op de landdagen en zorgde evenmin dat zijne beambten hun plicht deden. Zijne nalatigheid ging zoover, dal hij niet eens alle opengevallen ambten bezette, dikwijls verliepen er maanden, eer een gestorven beambte een opvolger ontving,' alle klachten over zulk eene zorgeloosheid bleven zonder gevolg: de keizer "af zich meestal niet eens de moeite ze te lezen. Alleen wanneer het er op aankwam, de protestanten, wier getal in Hongarije met ongeloofelijke snelheid was aangegroeid, te vervolgen, legde Rudolf eenige bedrijvigheid aan den dag.

Het land leed vreeselijk onder dit schandelijk wanbestuur. Het werd opnieuw geteisterd door de strooptochten der Turken, die den oorlog hervat hadden en dezen bijna twintig jaren achtereen onafgebroken voortzetten. Doch bijna even erg als de Turken hielden de keizerlijke troepen huis, die lot verdediging van Hongarije waren geroepen. Zij roofden en plunderden, alsof zij zich in 's vijands land bevonden, ongestraft pleegden zij de afschuwelijkste misdaden, en er was niets, dat de arme inwoners tegen hun willekeur beschermen kon.

Algemeen was de ontevredenheid der Hongaren over zulk een zwak en schandelijk bestuur, en toen zelfs Stephas Bockskai, een der invloedrijkste edelen, die naar Praag gereisd was, om bij den keizer op ophefling van

*) Keeds eenmaal had men zulk eene overeenkomst gesloten, en afgesproken, dat de paltsgraaf met de oudste dochter van Johau Sigismund in het huwelijk zou treden, en teven9 eene verdeeling van de erfenis vastgesteld Te Dusseldorf kwamen de beide vorsten bijeen en wijdden de nieuwe verbintenis met een feestmaal in Toen de bekers wat sneller begonneu rond te gaan. brak tusschen ben een kleine twist uit, die spoedig zeer ernstig werd. De opvliegende keurvorst liet zich door zijn hartstocht zoover meesleepen , dat hij zijn toekoinstigen schoonzoon een oorvijg gaf. Natuurlijk was het afbreken van de onderhandelingen en het hervatten van den strijd hiervan het gevolg. Van groote beteekenis voor de toekomst was het feit, waaruit wij het karakter der beide vorsten niet van eene al te gunstige zijde leeren kennen, dat zoowel de keurvorst als de paltsgaaaf van godsdienst veranderden, om bondgenooten aan te werven. De paltsgraaf werd katholiek ten einde zich van den bijstaud der ligue te verzekeren, de keurvorst ging van de Luthersche tot de gereformeerde kerk over, om zich de gunst van de inwoners van het nieuwe land en der Hollanders te verwerven.

Sluiten