Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Vervolging der hervormden in Frankrijk.

aanhangers, die zich over alle landen verspreid hadden, eene diepe en rechtmatige droefheid.

Calvijns leer vond in Frankrijk zeer vele belijders, wier aantal toenam in dezelfde male, waarin des konings vijandschap legen de hervorming aangroeide.

Hendrik II, die met de Duitsche protestanten een verbond sloot, beloonde zich des te onbarmhartiger tegen de Fransche hervormden. IJoor hen op bloedige wijze Ie vervolgen, irachtle hij le bewijzen, dal hij een Irouw zoon der kerk was en bleef, hoewel hij om staalkundige redenen de Duilsche keilers onderdennen moest.

Bijna geen jaar ging er voorbij, waarin de wetten legen de Calvinisten mei verscherpt werden. Eene wel, uitgevaardigd in het jaar looi, legde aan alle wereldlijke en geestelijke rechtbanken de verplichting tot het onderzoek der keilers op. Geen beambte mochl aangesteld worden, die niet vooraf zijne Irouw aan het katholiek geloof betuigd had. Alle begunstiging van de ketters moest streng gestraft worden en als begunstiging werd reeds een verzoek len gunste van een veroordeelde beschouwd. Elke afwijking van de katholieke leer gold voor ketterij. Alle in Frankrijk gedrukte of uit het buitenland ingevoerde boeken werden aan de strengste censuur onderworpen.

In die vijandschap legen de hervormden werd Hendrik II gestijfd door Diana van Poiliers. die duchtige redenen had om de keilers le halen. Op zekeren lijd wilde de koning uil den mond van een protestant de gevoelens dier sekte vernemen. Een onaanzienlijk man werd voor hem gebracht. Hendrik onderhield zich mei hem in tegenwoordigheid van Diana over geloofszakenhij bewonderde de verstandige antwoorden van den eenvoudigen burger, doch' toen deze der koninklijke bijzit, die zich in het gesprek mengde, onverholen haar ontuchtigen levenswandel verweel, was de gunstige indruk dien bij gemaakt had, verdwenen. Hij werd Ier dood veroordeeld. Hendrik II en de wraakgierige Diana waren getuigen van zijn sterven in de vlammen.

Ook hebzucht spoorde Diana lol hel vervolgen van de ketters aan. De verbeurdverklaarde goederen der veroordeelden of van ben. wier veroordeeling met grond le verwachten was, schonk de koning meestal aan zijne bijzit of aan andere gunstelingen. Dezen wisten dan ook de omkoopbare rechters steeds over le halen om een doodvonnis te vellen, opdat niet eene zeer onwelkome vrijspraak hen van de reeds in bezit genomen schenking berooven zou. Dat ue veroordeeling van onschuldigen, zoo deze nu en dan plaats vond, niet bekend werd. daarvoor zorgde men op eene andere wijze.

Onder het voorwendsel, dat het gif der ketterij niet verder verbreid mocht worden, liet men de processtukken met de veroordeelden verbranden; den laatsten werd, opdat ze niet van den brandstapel het woord tot de omstanders zouden richten, een houten prop met zooveel kracht in den mond gewrongen, dat het bloed er aan beide zijden uitstroomde.

De kardinaal van Lolharingen. ook een verbitterd vijand der ketters wist te bewerken, dat paus Paulus IV in het jaar 1557 eene bul uitvaardigde, volgens welke de inquisitie, op Spaansche leest geschoeid, ook iu Frankrijk ingevoerd moest worden. Zonder aarzelen gaf de koning zijne toestemming. Tevergeefs weigerde het Parijsche parlement hel edict le registreeren, het werd daartoe gedwongen. De uitvoering van liet besluit werd echter vertraagd dooide omstandigheid. dal onlangs vele der aanzienlijkste edelen de leer van Calvijn omhelsd hadden.

Anlon van Bourbon, hertog van Vendóme, en door zijn huwelijk met Johanna van Albret koning van Navarra, was door zijne gemalin voor de hervorming gewonnen. Hij bezocht de geheime bijeenkomsten der Calvinisten te Parijs en toen dezen in het jaar 1558 stout genoeg waren om op een der openbare pleinen samen te komen en psalmen te zingen, sloot hij zich met een aantal^ edelen bij hen aan en nam hij deel aan hun gezang.

Ook s konings broeder, de prins van Condé, verborg zijne sympathie voor

Sluiten