Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Oorlog met' Rusland en de Osmanen. Dood van Sigismnnd.

indien zij aan Sigismunds zoon Wladislaw de kroon aanboden. Doeti Sigismund weigerde en zetle den oorlog voorl.

De strijd legen Rusland werd door de Polen over liet algemeen met een gelukkigen uitslag gevoerd. Het gelukte hun, tol in liet hart des lands door te dringen en Moskou Ie veroveren ; doch zij waren niet hij machte zich hier staande te houden.

De Poolsche legerhoofden hadden zich door hunne wreedheid zoo gehaat gemaakt, dat zelfs de Russen, die hun vroeger gunstig gezind waren geweest, voor het grootste deel van hen afvielen. Dewijl het volk Michaël Feodorowitsch Romanovv, die met het geslacht van Rurik verwant was. tot czaar verkoos (1013) en de poging om den Russen thans den vroeger verkozenen Wladislaw als vorst op te dringen, in het jaar 1617, ten gevolge van's konings werkeloosheid, van de twisten der Poolsche aanvoerders en de bandeloosheid der Poolsche soldaten mislukte, gaf Sigismund zijn plan op. Iu hel jaar 1619 sloot hij met de Russen een lijarigen wapenstilstand. Tot belooning voor de erkenning van Michaël als czaar verkreeg Sigismund de Russische provinciën Smolensko, Severië en Tschernigow voor de Poolsche kroon.

De eenige vrucht van den langen, Moedigen strijd was, dal de huilendien reeds al te uitgestrekte grenzen van Polen nog verder werden uitgebreid en dat Polen in het zeer betwistbaar bezit geraakte van eenige provinciën, ten gevolge waarvan hel reeds na korten lijd andere gewesten verloor.

De Polen zouden onder Sigismunds regeering niet tot rust komen. Nog gedurende den Russischen oorlog hadden zij ook tegen de Osmanen moeten vechlen en deze krijg duurde steeds voort. Polen was dooi de langdurige veldtochten verzwakt; van het buitenland ontving hel geene hulp, iu weerwil der dringende beden, welke Sigismund tot keizer Ferdinand II richtte. Hel was dus niet te verwonderen, dat de Tataren opnieuw verwoestende sirooptochten door het rijk ondernamen, dat Sigismund ook in den strijd tegen Gustaaf Adolf van Zweden, welks uitslag wij reeds in de Zweedsche geschiedenis verhaald hebben, geene lauweren plukte, maar dat Lijfland \oot hel

Poolsche rijk verloren ging.

De langdurige regeering van Sigismund III hij sliert eerst uen 30™ April 1632 — droeg er niel weinig toe bij, om de zware stormen te doen opsteken, die weldra over het Poolsche rijk zouden losbarsten. De maatschappelijke orde, door Slephanus Bathory tnet zooveel moeite gevestigd, was weer geheel verstoord ; de adel was overmoediger en onbeschaamder dan ooit, het aanzien des konings schier geheel verdwenen. De godsdienstige sekten bestreden elkaar met de grootste woede; het katholicisme had, ten gevolge van de twisten, die onder de protestanten heerschten, opnieuw in kracht gewonnen en het was den voor zijn kerkgeloof ijverenden koning mogelijk geweest, de protestanten althans van de staatsambten uit te sluiten en hun vele hunner kerken te ontnemen.

Alleen in Pruisen had Luthers leer diepe wortelen geschoten, hier heerschten orde en wet, hoewel ook hier de hertogelijke macht zeer beperkt was, dewijl de rijke adel zich bijna van alle macht meester had gemaakt. De tweede hertog van Pruisen, Albrecht Frederik (1568—1618) wasonnoozel. De aristocratie trok van zijne zwakheid partij om zich bijna geheel onal-

hankelijk te maken. .

Wel werd het regentschap voor den onnoozeleu vorst door de 1 ootsclie kroon aan den naasten bloedverwant, markgraat George I'redelik van Ansspacli. opgedragen (1577); doch ook deze kon niets tegen den machtigen adel uitrichten, dewijl hij liever in zijn eigen land dan in hel verwijderde, ongastvrije Pruisen verblijf hield.

Toen George Frederik in liet jaar 1603 stierf, ging het regentschap op keurvorst Joachim Frederik van Brandenburg over en daar Albrecht Fiederik in het iaar 1618 stierf, werd keurvorst Jolian Sigismund hertog van Pruisen

A 4

Stkeckfiss V.

Sluiten