Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Iwans tweede ommekeer. Zijne ziekte.

ongelukkig ilie strijd, die in den beginne een goeden uitslag beloofde, voor

de Russen alliep. , „ . ,

In dit tijdperk van den Noorsehen oorlog vond er zulk een plotselinge en geheele ommekeer in liet karakter en regelingsbeleid van Iwan plaats, t al men bijna geneigd zou zijn om geloot' te slaan aan de sage, volgens welke hij vergiftigd en ten gevolge daarvan half waanzinnig geworden zou zijn, indien het zich niet zeer goed liet verklaren, dat een vorst, die van nature tot oninenschelijke wreedheid geneigd, maar door bijgeloof tot eene rechtvaardige regeering gedrongen was, weder in zijne oude gebreken vervalt, zoodra liet bijgeloof

zijne macht over hem verloren heeft. , ,

„Iwan 1Y werd niet, gelijk Karamsin beweert, door den verpletterenden invloed van den brand van Moskou in een toonbeeld van deugd herschapen; evenmin mag men in den physischen invloed van eene ziekte, die zijn teven in "evaar bracht, de eerste oorzaak van zijn teugelloos gedrag en van zijne voor de menschelijke natuur onteerende uitspattingen zoeken, want hij onderscheidde zich zoowel 11a als voor dien tijd door een bijzonder scherpzinnig verstand. Ue zucht om eigen wil tol aller wet te verbetten, is de wortel van alle dwingelandij en verleidt een hartstochtelijk karakter, dat niet 111 slaat is zich zelf te beheerschen en met verachting vervuld is jegens alles wat hem omringt, om alle perken te buiten te gaan. .

Niet ten gevolge van Iwans godsvrucht, maar van zijn bijgeloof was het een rechtschapen priester gelukt hem op den rechten weg le brengen en hein het besluit tot verbetering te doen nemen. Hij vertrouwde zich aan dezen en aan den jongen Adaschew toe in alle zaken, die den staat de kerk en het huisgezin betrotlen. en dat vertrouwen, door hem aan deze beide weldenkende en bekwame mannen geschonken, moet men hem ongetwijfeld als verdienste toerekenen. Hierdoor werden dertien jaren lang de zaken des rijks op een beteren voet gebracht, Kasan en Astrakan veroverd, voor eene betere rechtspleging en eene nauwgezette uitoefening van den Griekse hen eeredienst de noodige voorschriften uitgevaardigd en iu het krijgswezen vele misbruiken, dudoor het bevoorrechten van eenige geslachten sinds eeuwen mgeworU^l wa en, zoo al niet geheel afgeschaft, dan toch beperkt. Wij kunnen me loochenen dat Iwan een open oog had voor groote maatregelen, die de verhoogn g van de macht zijns rijks ten doel hadden, en dat hij hierin zich ^If se^ volkomen gelijk bleef. Doch aan den anderen kant valt evenmin e betwijfelen, dal van eene innerlijke verbetering van zijn zedelijk leven uit den gronJ'W® harten, bij hem volstrekt geene sprake is geweest. Dit zal «^ 'luideijk

blijken uit' de verwijten, waarmede hij zijne zedemeesters Sylvester en Adaschew

overlaadde, die hij van zich verwijderde, omdat zij hem lastig werden, aan wilde hij slechts aan zijne eigen luimen den teuge vieren

Zijn hartstochtelijk gemoed gaf zich aan alle denkbare zinlijke sten over en deinsde voor geene middelen, zelfs niet voor de onmenschelijkste

wreedheid terug". , ,, .... t. ,i„

Zoo verkfaart Dr. Ernst Hermann, aan wiens voortre lelijk werk. de

geschiedenis van den Russischen slaat, wij eenige bijzonder beiang wek kende

gedeelten ontleenen. den merkwaardigen dubbelen ommekeei 111 hel kaï.

van Iwan den Vreeselijken. ... .• i,,,.],.,.

Reeds in het jaar 1553 vertoonden zich de eerste sporen diei verandeii%. Iwan IV werd ziek; hij meende dal hij moest sterven. Nu riep hij de ijksgrooten aan zijn ziekbed bijeen en eischte van hen, dat zij zijn halfiarigen zoon als czaar zouden erkennen. Tot zijne smart en \ei bazii ig ontmoette dal verzoek een heiligen tegenstand. Üe bojaren der

neer een knaap van een half jaar de kroon erfde, de ongelukkige daBen( ue Schuiski's en Glinski's zouden terugkeeren. dat dan de verwanten der keizerin, aan hel bewind komen en dit op hoogst willekeurige wijze voeren zouden: daarom wenschten zij dat een krachtig man, een

Sluiten