Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Von Raumers oordeel.

punt slemmen alle getuigenissen overeen — dal Carlos met opzet zijne gezondheid ondermijnd heeft, dan bestaat er geen redelijke grond om te meenen, dat Philips II tot een volkomen overtolligen moord de toevlucht zou genomen hebben. De dood van den half waanzinnigen prins wordt dan volkomen verklaarbaar; Philips behoefde hem slechts zijn gang te laten gaan en dit schijnt dan ook het geval te zijn geweest.

De verdenking, dat Philips de moordenaar van zijn zoon was, ontsproot uit de overtuiging dal de koning tot zulk eene daad zeer goed in staat zou geweest zijn, omdat de dood zijns zoons hem zeer welkom was en hij bij andere gelegenheden getoond had, voor dergelijke daden niet terug te deinzen. Men verhaalt ook, dat Philips zijne gemalin, die drie maanden na don Carlos' dood in het kraambed stierf, heeft laten vergiftigen; doch ook voor deze bewering bezit men niet hel minste bewijs. Von Raumer vat zijne beschouwing van de geschiedenis en den dood van don Carlos in de volgende woorden samen :

1. «Carlos was van den beginne aan zwak van lichaam en boosaardig van karakler. Het laatste kwaad klom door zijne drift soms tot waanzin, hoewel hij ook nu en dan heldere en berouwvolle oogenblikken had.

2. In zulke tijdperken van de grootste hartstochtelijkheid kan de haat, dien hij onloochenbaar tegen zijn vader koesterde, hem gedachten en woorden hebbên ingegeven, welke op diens dood doelden. Doch het is onmogelijk te zeggen, in hoever hier van eigenlijk opzet en beraad, ja van toerekenbaarheid sprake kan zijn.

3. Zeker is hel, dat Carlos volkomen ongeschikt was om te regeeren en dat er reden bestond om hem onder een gestreng toezicht te stellen.

Mij zoowel als de koningin zijn een natuurlijken dood gestorven en nooit heeft er tusschen hen ook maar de geringste liefdesbetrekking bestaan."

Van een tegenovergesteld gevoelen zijn vele andere beroemde geschiedschrijvers, o. a. ook Motley, die zeer geneigd is om te gelooven dat Philips II. die zich verwonderlijk goed op geheime en nachtelijke moordaanslagen verstond, met de uiterste zorg gepoogd heeft, den dood zijns zoons als natuurlijk te doen voorkomen, terwijl don Carlos inderdaad op zijn bevel vermoord is.

VIER EN NEGENTIGSTE HOOFDSTUK.

Spanje. Vervolging van de ketters in de ltaliaan£che gewesten. De Morisco's. Kardinaal Spinosa. Wreede oorlog. Don Juan d'Austria. Zijne geboorte en opvoeding. Onderdanigheid van don Juan tegenover Philips II. Vijandschap tusschen don Juan en don Carlos. Don Juan in den oorlog tegen de Morisco's. Zijne eerste lauweren. Don Juans zegepraal bij Lepanto. Verovering van Tunis. l)ou Juans eerzuchtige plannen. Don Juan als stadhouder der Nederlanden. Escovedo en Autonio Perez. Escovedo vermoord. Don Juans dood. Vermoeden van vergiftiging. Oordeel over don Juan d'Austria. Proces tegen Perez. Zijne lotgevallen. De vrijheid van Aragon voor goed onderdrukt.

Het hoogste doel van Philips' eerzucht was, al zijne onderdanen in den schoot der alleenzaligmakende kerk terug te voeren. Hoe hij den aanvang zijner regeering over Spanje door het verbranden van ketters opluisterde, hebben wij gezien Ook in Italië beproefde hij de inquisitie, naar Spaansch model, in te voeren, doch bij ontmoette zoowel in Napels als in Milaan zulk

Sluiten