is toegevoegd aan uw favorieten.

Oud en nieuw

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zij in vele streken slechts door list of geweld voor het nieuwe Evangelie gewonnen zijn, leert ons de geschiedenis; en haar uitspraak zagen wij ten volle bevestigd door Dr. Philippson. wiens groote historische wetenschap door het Protéstantsche Duitschland van onzen tijd wordt gehuldigd. Dat inzonderheid hier te lande do groote meerderheid der bevolking allesbehalve ingenomen was niet de Hervorming, zelfs nog in liet laatste kwartaal der 1(5° eeuw, kan uit vele door Groen gegeven stukken, worden aangetoond. — Eindelijk, juist in de ltt° eeuw is de Katholieke Kerk opgeluisterd dooreen breede schare van mannen en vrouwen, uitstekende door heiligen levenswandel en geleerdheid. Men denke maar b. v. aan Carolus Borromeus, Joannes de Deo, Franc. Xaverius. Philippus Nerius, Theresia, Canisius, enz., te veel om ze allen te noemen. Dat strekke tot antwoord op de bewering: „De Christenheid had bijna niets christelijks meer." Was er dan b. v. in Nederland niets overgebleven van den zegenrijken arbeid van Geert Grote, Thomas a Kempis, en van de broeders van 't gemeene leven ?

Wachten wij ons dus hier weder voor overdrijving! Ook in die benarde tijden had Christus Zijne Kerk niet verlaten: ook toen ontbrak op den akker des Hoeren het goede zaad niet.

b) Zoo ooit, dan ziet men juist uit de geschiedenis der 16e eeuw. dat do Katholieke Kerk waarlijk eene Gods-stichting is. Zonder in het bezit te zijn van bovenaardsche levenskracht, had zij de toen tegen haar opstekende stormen niet overleefd. Wel hebben die stormvlagen den door Gods hand geplanten boom hevig geteisterd: wel worden vele dorre takken losgescheurd van den stam: maar de boom zelf bleef vast geworteld, en verre van te kwijnen, droog hij sedert nog overvloedige vrucht. Dat de Roomsche Kerk ook thans nog, overal en gedurig, zooveel aanvallen te verduren hoeft, is wol het boste bewijs van haar krachtig bestaan. Het bewijst tevens, dat ook haar tegenstanders haar niet dood achten. Tegen dooden voert men geen strijd.

Aanteekening II (bijblz. 247). De uitkomsten der Hervorming.

Er waren licht boekdeelen te vullen met do aangrijpende klachten, reeds in den bloeitijd der Hervorming, ook door haar warmste aanhangers aangeheven over de noodlottige uitkom-