is toegevoegd aan uw favorieten.

Oud en nieuw

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

ook hielden van 't geen Groen oen „effet merveilleux" heeft genoemd.

Betreffende de plakkaten dan. hebben wij twee punten te onderzoeken:

a. Kan men de wettigheid staande houden dier strafwetten tegen den afval van 't oude geloof, tegen de beschimping van den roomschen eeredienst en zijn belijders?

b. Hoedanig is daarvan de toepassing geweest — hebben zij zoo onnoemlijk veel slachtoffers gemaakt? Dat dit laatste punt in nauw verband staat met de vroeger besproken statistiek, behoef ik wel niet te verklaren.

Dat men. om over het al- of niet wettige dier maatregelen eenigszins onpartijdig te oordeelen, niet moet blijven staan op het standpunt onzer 19'' eeuw, is duidelijk. Thans zijn alle godsdiensten vrij voor de wet; in de 16e eeuw bestond die vrijheid nergens. Daarenboven men vergete ook niet. wat wij vroeger uit Bor hebben vernomen, over de verhouding tusschen de roomsche en onroomsche Nederlanders, zelfs nog omtrent 1560. In de vroegere regeeringsjaren van Karel V vormden de nieuwsgezinden dan zeker slechts eene nauw noemenswaardige minderheid. Wat er derhalve toen tegen hen werd besloten — aangenomen zelfs dat het streed tegen alle gezonde rechtsbegrippen — kon onmogelijk krenkend zijn voor de overgroote meerderheid : der bevolking; ja zelfs die besluiten hadden eerder het voorkomen van maatregelen te zijn. genomen ter handhaving van de eeuwenoude rechten des volks.

Om het hier gezegde meer te verduidelijken, maak ik de volgende veronderstelling. Keer eens den toestand, de verhouding om: neem eens aan. dat Karel en Filips protestantsche vorsten waren geweest; dat de overgroote meerderheid der bevolking tras afgevallen van de oude Kerk: — zoude het dan in uw oog wel zoo verwonderlijk, voor uw gevoel van billijkheid zoo stuitend zijn. dat de uitoefening van den roomschen godsdienst ware verboden, dat er zelfs strenge strafwetten tegen de belijders van 't oude geloof