is toegevoegd aan uw favorieten.

Oud en nieuw

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

van -T. en Fh. van dek Sande) '). Vóór dit jaar zal men het cijfer van „over de honderdduizend geloofsmartelaren" vruchteloos zoeken, wanneer men onze oude prot. geschiedschrijvers raadpleegt. Want het werk van Huig de Groot, waarop men zich meestal beroept, is pas uitgekomen in hot jaar 1657. Maar daarop kom ik later terug, en zal er dan nog iets bijvoegen over Van Reyd.

Nu wij de eerste bron kennen, waaruit de honderdduizend opgeweld zijn, moeten wij verder onderzoeken hoe liet staat met dat cijfer. Ten deele is dit al geschied. Wij gaven eenige tegenbewijzen n priori, die de quaestie reeds niet weinig toegelicht hebben. Later zullen wij verdergaan en beproeven, of en in hoeverre het getal der executies „om den geloove" met voldoende waarschijnlijkheid kan vastgesteld worden. Wij zullen dat doen aan de hand van eenige uitnemende geschiedvorschers, wier noeste vlijt in 't onderzoeken der historische documenten onze taak ten deze aanmerkelijk verlichtte, en van wier arbeid wij nu eerst een overzicht moeten geven.

In België wordt tegenwoordig onze vroegere geschiedenis door eenige mannen van 't vak met loffelijken ijver beoefend. Sedert jaren al verschijnt daar de Bibliotheca Belgicaoi Bibliographie générale des Puys-Bas, voor de pers bewerkt door Ferd. Van der Haeghen, hoofdbibliothecaris, Th. Arnoli» en K. van den Berghe, opzichters van de Gentsche Universiteits-bibliotheek. Het werk komt bij afleveringen van ongeveer 100 bladzijden uit, die later verschijnen in boekdeelen (klein octavo) niet doorloopende paginatie. Twee dezer deelen, uitgekomen 1890, met den titel „Bibliographie des Martyrologes Protestants Neerlandais" 2)

1) Het werk werd later meermalen herdrukt. Do 2o editie, die ik hierbij gebruikt hob, verscheen te Arnhem in 1033.

2) „Lu Haye. Mart. Nijhoff" Gedrukt te Gent, Ere. v. i>. Hakuhkn. — Het Ie Dl. .\lnnmir"ji/m's (Cl en 730 bladzijden): hot Ile Ihunrils (860 blz.)