Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zoo zij niet hun voornaamste kracht in schelden en schimpen op de tegenpartij hadden gezocht.

Maar ook aan den anderen kant zat men niet stil. Nog twee maanden vóór het overlijden van den Prins verscheen te Antwerpen (?): Hollants praatjen tusschen vier personen een Geldersman, een Hollander, een Vries en een Brabander, — aangaande de Sourerainiteit van zijn Hoogheyt, en tot Justificatie van de FA. Mog. Heeren Staten van Hollandt, en de Achtbare Heeren Burgemeesters en Regeerders der Stadt Amsterdam."

Dit tractaat schijnt mij te merkwaardig om er niet een oogenblik bij te verwijlen. Het is meer dan een praatje: hoewel in populairen vorm gesteld, onderscheidt het zich door gematigdheid van taal. die verstaanbaar hollandsch is en nergens tot platheden afdaalt; de schrijver blijkt goed op de hoogte te zijn van de geschillen die destijds de gemoederen verdeelden. Zijn standpunt verbergt hij niet, en voert dus een warm pleidooi voor de souvereiniteit der enkele provinciën. die tegenover het buitenland wel vereenigd zijn door een gemeenschappelijken band, maar toch elk afzonderlijk, en voor hun inwendig bestuur, volkomen onafhankelijkheid moeten bezitten. De Stadhouder is de eerste dienaar der Staten van wien hij zijn lastbrief ontving: verder reikt zijn gezag niet. ')

Zoo vindt men dan in dit Hollants praatjen de hoofdstellingen der anti-stadhouderlijke partij duidelijk ontwikkeld. Daarom meende ik het niet, gelijk zooveel andere pamfletten van dien tijd, geheel te mogen voorbijgaan. Uit het daarvan te geven overzicht (hierachter in Aanteekening II)

1) Ditzelfde was vroeger de grondidee geweest van Olpenbakneveld's staatskunde, die later onder .Jan de itt haar volle toepassing zou krijgen. — Dat daardoor ten slotte Holland, ook tegenover het buitenland, aan het hoofd der Unie zon komen, was licht te voorzien: hoewel in strijd met de vooropgezette theorie (van de onafhankelijkheid der enkele provincies) was het eon natuurlijk gevolg vim de belangrijkheid van dit gewest.

10

Sluiten