Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

mate doen toenemen, dat dergelijke patriarchale verhoudingen steeds meer verdwijnen. En waar voor het heden, zij het dan op kleinere schaal, nog familiegemeenschappen worden aangetroffen, daar is bijna altijd gebroken met de patriarchale ondergeschiktheid en zijn de familieleden alle gelijkgerechtigde vennooten eener aangegane maatschap. In Bourbonnais wordt daarvoor zelfs een notarieele akte van maatschap verleden; 1) elders zijn onderhandsche akten in gebruik. En als het hoofd der familie daarin niet treden wil, dan is hij toch meestal verplicht om aan zoons en dochters afzonderlijke loonen uit te keeren, wil hij ze op de hoeve houden. 2) Wèl een bewijs van veranderde tijden!

De deelboerenfamilie's werden kleiner. En de intensiever wordende cultuur vroeg meer arbeid. Geen wonder, dat uitgestrekte hoeven steeds minder passend bleken voor een deelbouwverhouding. Voor het heden is dan ook een gemiddelde grootte naar we zagen bijna uitsluitend in gebruik.

Aan de motiveering onzer laatste conclusie hapert intusschen iets. Men zou terecht kunnen opmerken, dat het gebruik van loonarbeiders den deelboer met zijn geslacht zeer goed in staat had kunnen stellen om denzelfden omvang aan zijn bedrijf te laten.

Doch deze bedenking valt weg, als we rekening houden met de ontwikkelingsgeschiedenis van de pachtverhoudingen in Frankrijk. Ten gevolge daarvan vindt de deelbouw, behoudens eenige uitzonderingen, aldaar nog slechts toepassing voor zulke gronden en in zulke gevallen, dat het bedrijf onmogelijk de betaling der in Frankrijk zeer hooge arbeidsloonen kan dragen.

Uit alle streken, waar de deelbouw nog toepassing vindt, hoort men de klacht dat wegens de hooge loonen het gebruik van

1) L. c. p. 45.

2) Ibidem, p. 102 (Doriiogne).

Sluiten