Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

1566 bereikte hem het beroep naar Antwerpen. Nauwelijks bevond hij zich hier, of Peregrin de la Grange, de jeugdige predikant van Valenciennes '), verzocht hem naar deze stad te komen en de Gereformeerde gemeente aldaar, die hij sedert lang kende, opnieuw te dienen. De la Grange 2) was ten vorigen jare ingevolge een verzoek van genoemde gemeente door den kerkeraad van Genève als predikant tot haar uitgezonden. Met vurigen ijver heeft hij zijne taak aanvaard, weldra met Guido de Bres samengewerkt, hem in den tijd der grootste moeilijkheden trouw ter zijde gestaan en straks gedeeld in zijn martelaarschap. Na de sluiting van het Verbond der Edelen en de indiening van hun verzoekschrift aan de Landvoogdes (5 April 1566) is De la Grange begonnen met het houden van openbare preeken buiten de stad (7 Juli 1566)3). Toen De Bres den 9de« Augustus te Valenciennes was aangekomen, zijn beiden hiermede ijverig voortgegaan4). Om de beteekenis van dit optreden juist te kunnen beoordeelen, dient in het oog te worden gehouden, dat onmiddellijk na de indiening van het bedoelde verzoekschrift der Edelen de plakkaten tegen de Hervormingsgezinden veel minder streng waren toegepast geworden 5). Vanwege de Verbonden Edelen had men aan zekere kerkeraden laten weten, „dat zij de openbare prediking toestonden", welk nieuws deze kerkeraden

van Willem van Oranje met Anna van Saksen, Amst. 1853, Bijlage E, blz. 156 vv.; herhaald door Van Langeraad, Bijlage A.

1) Eene voorname bron voor de merkwaardige geschiedenis van deze stad is: Ch. Paillard, Histoire des troubles religieux de Valenciennes, 1560—1567, publie'e d'apris des documents inédits, Brux.-La Haye, 1874—1876, 4 torn. (in deCollection de mémoires relatifs a l'histoire de Belgique).

2) Hij was geboortig van Chate bij Saint-Marcellin in Dauphiné. Over hem wordt gehandeld door Crespin, Histoire des vrays Tesmoins de la verite, [Genève], 1570, fol. 690 r— 694 v; in den Recueil général du besoigne des Commissaires ordonnez a Vallenciennes sur les troubles passes, bij Van Langeraad, a. w., Bijlage D (blz. X.vVIlI XXX en elders); en in de Procedvres tenves, quat. a, lol. v', en p. 17, 353, 391, 392 (hierachter, blz. 496, 198, 623, 638).

3) Recueil gênéral du besoigne des Commissaires, bij Van Langeraad, Bijlage D (blz. XXXIII); Ch. Paillard, Les grands prêches Calvinistes de Valenciennes, in den Bulletin historique de la société de l'histoire du protestantisme francais, Par. 1877, Tom. XXVI, p. 33—43, 73—90, 121-133.

4) Van Langeraad, blz. 64—68; Procedvres tenves, quat. a, bl. ij ' (hierachter blz. 493).

5) Procedvres tenves, quat. a, bl. ii'; hierachter, blz. 493.

Sluiten