is toegevoegd aan uw favorieten.

De Fransche Revolutie

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Domme aanheft. (1) Maar tienduizend respectabele personen: welk een omvang hebben sommige dingen in verhouding tot hunne grootte! Wat is die eerde social, waarvoor Brissot thans op zulk een oprechten, luidklinkenden toon dat Nunc Dominc zingt ? Helaas, slechts wind en schaduw. De voornaamste werkelijkheid, die men er thans in vindt, is misschien deze: «dat een procureur-generaal van de waarheid" eenmaal, als zoon van Adam, eene lichaamsgestalte op onze aarde aannam, hoewel slechts voor maanden of oogenblikken, en dat tienduizend respectabele personen zich rondom hem verzamelden, eer nog de chaos en de nacht hem weer verslonden.

Honderd en drie en dertig Parijsche journalen, een herscheppende eerde socialT redevoeringen in moeder- en dochtergenootschappen, uit de vensters der herbergen, in den hoek van den haard, bij liet middagmaal, polemiek, die dikweif met duel eindigt! Daarbij komt in een brommenden bastoon de bestendig begeleidende dissonant: gebrek aan arbeid, gebrek aan brood. Het is het derde onzer hongerjaren, dit nieuwe jaar eener glorierijke omwenteling. Wanneer de rijke in zulke treurige tijden op een middagmaal genoodigd wordt, gevoelt hij zich uit beleefdheid verplicht zijn eigen brood in den zak mede te nemen; hoe middagmalen thans wel de armen? En dat komt van uw glorierijke omwenteling! roept de een. En dat komt van de snoode verraders, de lantaren waard, die onze glorierijke omwenteling te schande maken! roept de ander. W ie schildert den ontzaglijken maalstroom waarin thans Frankrijk, in volslagene ontbinding, ronddwarrelt? De strijd, die onder ieder Fransen dak, in ieder Fransch hart plaats vindt, al het ziekelijke, dat gesproken en gedaan werd, en welks totaal-som juist de Fransche omwenteling is, dat alles is geen menschelijke tong in staat Ie verhalen. Evenmin de wetten, die, onzichtbaar, in de diepten dier ontzaglijke ontbinding van kracht zijn! Met bewondering aanschouwt de mensch het onmetelijke, zonder het te kunnen bepalen; immers hij kent zijne wetten niet, en ziet slechts, naar de verschillende trappen zijner kennis, de nieuwe ontwikkelingen en de uitkomsten der gebeurtenissen, welke die wetten teweegbrengen. Frankrijk is als ééne ontzaglijke galvanische massa, waarin alle soorten van verre weg vreemder krachten en stoffen werken, dan chemische, galvanische of electrische, en die elkaar, positief en negatief, electriseeren en vijf en twintig millioenen Leidsche flesschen met electriciteit vullen! Wanneer de flesschen gevuld zijn, zal er op den een en anderen tijd, bij de geringste aanraking, eene ontploffing plaats vinden.

DERDE HOOFDSTUK.

Met het zwaard in de hand.

En op dien wonderbaren grondslag moeten wet, koningschap, gezag en wat er voorts nog van eene zichtbare orde overgebleven is, zich handhaven, zooals zij kunnen. Hier, boven den wankelenden, bodemloozen afgrond heeft een hooge nationale vergadering hare tent gespannen, omhuld van oneindige duistere tweedracht, en is onafgebroken in rep en roer. Om haar is de Tijd en de Eeuwgiheid en het IJdel; en zij doet wat zij kan, wat haar gegeven is te doen.

Werpen wij, met weerzin, nog eenmaal een blik naar binnen, dan ontwaren

11) Zie Brissot in den Patriote francais; Fauchet, Bouche-de fer, etc. Uittreksels in de Histoire parlementaire, VIII, IX, volg.