is toegevoegd aan uw favorieten.

De architectuur in hare hoofdtijdperken

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

geestesuiting te verwekken, de scheppingskracht—het genie—geheel te ontvlammen en de kunst tot haar hoogtepunt, tot haar volle rijpheid, op te voeren.

De Grieksche vrijheidskrijg tegen de Perzen was hiertoe de aanleiding. De schitterende zege door liet krachtig, vereenigd optreden der (irieksche staten in dezen heldhattigen strijd behaald was v.»n grooten, moreelen terugslag. Een algeheele verademing vervulde heel de Grieksche natie, van de Dorische volksplantingen ten Westen in Zuid-ltalië tut het Ionisch gebied in Klein-Azië, toen na langen, hangen kamp te land en ter zee de Perzische overmacht was vernietigd. Het gevoel door eenheid tot vrijheid te zijn geraakt, verdringt tijdelijk onderlinge twisten — de plaag die dit van nature vrijheidlievende volk vaak had geteisterd — en tussehen verschillende staten en steden van den Peloponnesus komt het Attisch-Delische zeeverbond tot stand (470 v. Chr.).

Athene, dat in den krijg de handelende rol had vervuld en aan de spits had gestaan; dat door onbaatzuchtige zelfopoffering en heldhaftig voorbeeld de sympathie van de Ionische staten had verwekt en algemeene bewondering had verworven, verkreeg ook na den krijg de overmacht in stoffelijken en geestelijken zin. Onder krachtig beleid van de verlichte staatslieden Themisthocles, (imon, en vooral onder de leiding van den genialen staatsman Pericles ging de hoofdstad van den bond een buitengewone ontwikkeling en welvaart in ieder opzicht te gemoet. Pericles streven was om Athene, als hoofdstad van den bond, de oppermacht te verzekeren, hetgeen hem, dank zij zijn democratisch regeeringsstelsel, hetwelk op de vrijwillige gehoorzaamheid van het volk aan de wet was gegrondvest, volkomen gelukte. Ten spijt van Sparta s egoïsme, concentreerde zich de macht der Ionische eilanden op den volksstaat Athene. Pericles vestigde Athene s hegemonie, en maakte de stad tot een brandpunt van geestelijk leven.

Reeds hadden de Grieken ruimschoots den tol der dankbaarheid aan de goden betaald door de oprichting van kunstvolle gedenkteekenen: groote beelden, altaren, zegefiguren, drievoeten, te Delphi, te Olympia, te Corinthe, te Athene, op het slagveld van Marathon — ter herinnering aan de roemrijke phasen van den vrijheidskrijg. De buit op de Perzen veroverd diende verder tot den opbouw der verwoeste steden en de stichting van heiligdommen.

Het eerste werk van Pericles was de afdoende verzekering van Athene's veiligheid en onafhankelijkheid. Hij voorzag de stad van zware vestingwerken, bouwde ringmuren en verbond haar door een kanaal met den zeehaven, den Pireiis. Stelselmatig geschiedde daarna de aanleg der nieuwe stad naar een algemeen plan door den bouwmeester Hippodamos van Miléte ontworpen: afzonderlijke wijken voor gebouwen ten dienste van handel, scheepvaart en oorlog werden ingedeeld; de plaats der openbare gebouwen werd vastgesteld: