is toegevoegd aan uw favorieten.

De architectuur in hare hoofdtijdperken

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

don vlakken benedenniuur. Do symbolische figuren in nis, op de contraforten geplaatst, zijn een schoone inleiding tot de figurenreeks der koningengalerij, de statige, rijke bekrooning van dit benedendeel.

Krachtig spreekt het rondraani van liet schip in het centrum van den gevel. De vlakke, geleidelijk verdunnende contraforten contrasteeren hier juist met de sierlijke bovengalerij, die als gevelafsluiting nu tot juiste uitdrukking komt. <>p haar beurt accentueert zij de hooge, gespierde dubbeltraveeën der stoere torenrompen, die krachtig door hoekpijlers en kroonlijst omlijnd en bekroond zijn

Het geheel is een schoone architectuurschepping vol poëzie en wijding, heerlijke vrucht van devotie, van religieuse geestdrift der Christengemeente: „Parel der hoofdkerken ', „Koningin der Gothische faeades" wordt deze gevel als om strijd genoemd ') al is zij onvoltooid en onvolkomen. Want onvolkomen is zij. Daargelaten toch of de hooge torenspitsen 2) den indruk zouden versterkt hebben mist, strikt genomen, het groot lijnverband der architectuursamenstelling, rationeelen zin. Wel is waar brengt het doniineerend roosraam de kerkruimte eenigszins tot uiting, doch een karakteristieke uitdrukking van het statige kerkdak, door den topgevel, wordt gemist. Deze is onzichtbaar en op een achterplan gesteld (fig. 100). Evenmin houden de beide galerijen, die de hoogteverdeeling van den voorgevel beheerschen, verband met het inwendige en zijn geheel decoratief. Doch al moge deze gevel niet de nauwkeurige uitdrukking van liet inwendige zijn de juiste omlijning van het kerkruim en daardoor strikt rationeelen zin missen, hij stelt tegenover dit gebrek eigenschappen van hooge orde. Want hij openbaart ten volle de moreele beteeken is, de majesteit der Kerk, het hooge gezag der kerkelijke organisatie van dien tijd. En het hoog geestelijk streven der gemeenschap werd den genialen bouwmeester de bron van bezieling voor het schoone beeld, dat steeds bewondering zal blijven wekken.

Het streven der Gothiek, de verruiming der basiliek en vooral de hooge verheffing van het schip was echter niet zonder opoffering bereikt. Ter wille van dezen triomf was het constructiebeginsel der antieke gebouwen berustend op de stabiliteit der massa's, vervangen door het systeem van onderling evenwicht der constructie-organen. En de onmisbare luchtboog, het hoofdorgaan, het nieuwe element moest uitwendig worden blootgesteld. Schip en koor der kerk moesten van nu af door deze permanente steenen schoren worden gesteund.

Hoe vernuftig bedacht en zorgvuldig uitgevoerd, was het nieuwe stelsel, zoowel practiseh als esthetisch, niet zonder bezwaar. Afgezien nog van de

Ij. (ionsk, „1'Art. Gothirjue".

2) Zie liet ontwerp van Viollet-i.k-Duc: „Entretiens sur Parchitecture".