is toegevoegd aan uw favorieten.

De architectuur in hare hoofdtijdperken

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

l'ROFANK ARCIIITECTrUK.

Dit verrassend resultaat zoude dus tot de conclusie moeten leiden dat tweeërlei verlioudings-nonn voor liet in- en uitwendige is aangenomen! Dan rijst echter de vraag of beide stelsels elkaar opheffen of aanvullen. Het laatste misschien en wel uit louter esthetische overweging, door aan te nemen dat de onderlinge harmonie tusschen de architectuur van gevel en ruim, alsook de climax in de uitdrukking van het verticalisme zal worden bevorderd indien achtereenvolgens de gelijkbeenige rechthoekige driehoek en de hoogere gelijkzijdige als haar verhoudingsnorm worden aangenomen? Het is mogelijk doch

niet zeker.

In ieder geval moet het triangulatie-stelsel als een ondergeschikt hulpmiddel bij de esthetische samenstelling beschouwd worden. Dat het niet steeds ,1e hoogste schoonheidsuitdrukking zal teweeg brengen blijkt bij den Dom te Keulen, die ondanks zijn streng stelselmatige opzet, zijn volmaakt constructief organisme, als kunstwerk slechts middelmatig kan heeten. x)

Dat herhalingen van gelijke of overeenkomstige deelen op grond van geometrische figuren veel kunnen bijdragen 0111 den indruk van een kunstwerk rustig, klaar, sterksprekend te doen zijn is genoeg bekend, en den ouden meesters evenmin ontgaan als den modernen. Daaruit te willen besluiten dat liet geheele Gothische bouwwerk steeds in een strak, wederkeerend pi^eistelsel zoude gedrongen zijn is zeker gewaagd. De Gothiek kon juist tot edelen bloei geraken, doordat zij, zooals geen andere kunst, vrij van machinale banden, doch met juiste strengheid steeds meer haar innerlijk wezen kon

openbaren. 2)

Het schoonheidsbeeld van de kathedraal is vóór alles uit de ziel van den iniddeleeuwschen bouwmeester geboren. Verstandelijke overwegingen mogen zijn vorm soms nader hebben geregeld, toch blijft bezieling, uit geestdrift, vroomheid en liefde voortgekomen, de alles beheerschende factor van zijn esthetisch bestaan.

PROFANE ARCHITECTUUR.

Behalve de kathedraal, liet hoofdtype, de synthesis van de Gothiek, heeft deze stijl ook merkwaardige profane werken, zoowel publieke gebouwen als woonhuizen, voortgebracht. De eerste, aanvankelijk door de geestelijkheid gesticht, behouden dan nog een kerkelijk karakter. Het zijn de gebouwen

O *

*) I'iisj. 20.

*) Mohrman: Herziene uitgaaf van het: „Handbuch der Gothischen Baukonstruktions

lelire", 1895. jg

eveks, Architectuur, II.