is toegevoegd aan uw favorieten.

Kapitaal en arbeid in Nederland

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

werden eerst verhoogd, toen verlaagd, eindelijk door een schaal geregeld, en dit voortdurend gedobber had ten gevolge, dat de graanhandel verliep, terwijl de landbouw slechts een kunstmatig leven leidde. ')

Het tarief van 1817 is uniek in zijn wanhopige pogingen, hooge rechten op buitenlandsche voortbrenselen, belasting van binnenlandsche bij de fabricage, te „neutraliseeren" voor den handel door een labyrinth van maatregelen: entrepots, kredietgevingen, afschrijvingen, restitutiën, enz. Ondanks die pogingen werd in de koopsteden de belasting op suiker en koffie zeer slecht ontvangen. Uit Amsterdam kwam een adres met 900 handteekeningen er tegen; te Rotterdam vonden opstootjes plaats.

De maatregelen der nederlandsche regeering zouden ofschoon ze juist de kapitalistische ontwikkeling beoogden, er in geslaagd zijn, door het iedere vrije ontwikkelijk belemmerende keurslijf, waarin zij het ekonomisch leven knelden, ook een robuster ondernemingsgeest dan die der kapitalisten-klasse van 1815 den nek om te draaien. Hooge rechten en lastige, kostbare en tijdroovende formaliteiten belemmerden den buitenlandschen handel; hooge belastingen op de fabricage de nijverheid. De instelling van het „onvrij territoir" aan de grenzen maakte op een betrekkelijk aanzienlijk deel van het grondgebied alle handel en nijverheid onmogelijk. 2) Het patentrecht versperde den toegang tot bijna alle beroepen en bedrijven en drukte vooral zwaar op middenstand en kleinbedrijf. Ook voor den kleinen boer — schoon de landbouw niet onder de patentwet viel — kon het zeer hinderlijk zijn. Het verbood b.v. den boer zonder patent van voerman zijn eigen plaggen, hei en bezems naar de stad te rijden. Het oktrooi-

1) De Handel van Nederland in 1844, door Mr. D. A. Portielje, bl. 40-51.

2) „Het onvrij territoir" was een strook land, ongeveer een uur gaans breed langs den zeekant en de landgrenzen getrokken, waar geen nijverheid geoorloofd was; daar bevonden zich de kantoren van aangifte der belaste waren en werd op hun lading, lossingen vervoer streng toezicht gehouden.