is toegevoegd aan uw favorieten.

Algemeene geschiedenis

Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

verbinding van atomen; alle teleologie is natuurlijk uitgesloten; de wereld is niet voor de menschen geschapen, daar deze slechts een onbeduidend klein gedeelte daarvan bewonen; een bewuste schepping is uitgesloten, gezien al het slechte en onvolmaakte in deze wereld. Daarmede was met het volksgeloof gebroken, waarin Epicurus weinig meer dan bijgeloof zag. Wel zijn er misschien goden, maar zij wonen ergens in de hemelen in trotsche verhevenheid; om de menschen bekommeren zij zich niet. Zij hebben onze vereering dus niet noodig, maar zijn die toch waardig; daarmede ontging Epicurus den vloek van het atheisme. Daar nu alles uit atomen bestaat, is dat ook het geval met onze ziel, die dan ook door ontbinding dier atomen, den dood, weer te niet gaat. Er is dus geen onsterfelijkheid der ziel; de tijd 11a onzen dood is ons even onverschillig als de tijd vóór onze geboorte. Daar alles langs natuurlijke wegen geschiedt, behoeft er geen vrees voor de toekomst te bestaan. Maar de atomen hebben behalve de natuurlijke valbeweging ook nog een eigen beweging, die Epicurus niet wist te verklaren, maar die hij noodig had om het determinisme te ontgaan en den vrijen wil te verdedigen. Daarop grondt hij dan zijn ethiek. Hij is evenals de Cyrenaici van meening, dat er slechts één onvoorwaardelijk goed is, het genot, en één onvoorwaardelijk kwaad, de smart; naar genot moet de mensch dus streven, maar niet naar lager materieel, maar naar geestelijk genot, die afwezigheid van smart is; het middel om daartoe te geraken is het verstand, dat tot deugd en tot gemoedsrust brengt en dus tot geluk.

zeno, In geheel andere banen bewoog zich Zeno. Zijn streven 0111 geloof en

34°—26°. wetensc]iap te verzoenen en tegelijk de wijsbegeerte te verheffen boven de scepsis der toenmalige Academie, is karakteristiek voor dezen tijd. Zeno was eigenlijk geen Griek, maar een Semiet uit Citium; maar al vroeg kwam hij naar Athene, waar hij in 301 zelf een school opende in de Stoa, de galerij op de markt. Door zijn ernstig en gestreng karakter wist hij aanhangers te winnen, die zijn beginselen over de Grieksche wereld hebben verbreid. Die beginselen zijn door Chrysippus tot een stelsel geformeerd, dat eeuwen lang de menschheid heeft geboeid. De Stoische metaphysica is in haar wezen niets anders dan een theologisch systeem. God regeert de weield, alles geschiedt door zijn wil. Maar de wereld is door God voor de menschen zoo doelmatig mogelijk ingericht; alles is dus teleologisch te veiklaien. Zelfs ïampen dienen tot 's menschen behoef, hetzij zij een gevolg zijn van zijn verzet tegen de wereldorde, of straf voor ongerechtigheid, of ook eenvoudig middel tot beproeving. Al is echter God almachtig, het kwaad uit de wereld verbannen kan hij niet; er zijn goede en slechte, of liever wijze en domme menschen. Wijs is, wie den wil Gods betracht, dom, wie zich daartegen verzet. De zielen der wijzen genieten na hun dood onder de sterren de gelukzaligheid. Naast hun God, die met Zeus werd geïdentificeerd, erkende de Stoa ook de andere traditioneele goden, maar veelal alleen als bezielde natuurkrachten: