Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Bertha en een klein gevolg door Bourgondië over Besangon en den Mont Cenis naar Italië. In Lombardije werd hij op een zware proef gesteld; wereldlijke en geestelijke vorsten begroetten hem met vreugde en riepen hem op, zich aan hun hoofd te stellen in den strijd tegen den Paus. De kans was schoon; niets zou hem hebben kunnen beletten Rome te bezetten, den Paus te verdrijven en een* hem toegedaan prelaat te doen verkiezen. Gregonus zag het einde van zijn grootheid nabij; de trotsche kerkvorst, die reeds op weg was naar Duitschland, gevoelde zich eerst veilig achter de muren van het sterke Canossa, den burcht van Mathilde van Toscane. Maar Hendrik weerstond de verleiding; wat Otto I had vermocht, stond hem, den gevloekte, niet vrij. Zoo trok dan de boeteling verder en verscheen den 25sten Januari 1077 voor Canossa. Drie dagen moest hij wachten, voordat hem werd vergund voor den Paus te verschijnen. Gregorius schonk den Koning absolutie van den ban, onder bepaling, dat hij binnen een door den Paus vast te stellen tijd aan de Duitsche vorsten naar 's Pausen wensch voldoening zou geven.

Het dient geconstateerd, dat dit resultaat voor Hendrik volstrekt niet onbevredigend was. ^Vel bleef toch de Paus de scheidsrechter in de Duitsche zaken, maar de ban was ten minste opgeheven. De Paus zegende den Koning en gaf hem den vredekus. Men mag veronderstellen, dat ook Gregorius met dezen uitslag niet tevreden was; zijn krachtigste wapen, de ban, was hem uit de hand geslagen. Maar het meest van allen waren de Duitsche vorsten teleurgesteld; zij, die reéds niet meer met Hendrik hadden gerekend, zagen hem met versterkte macht uit Italië terugkeeren. Om zijn herstelling te voorkomen, aarzelden zij geen oogenblik de verschrikkingen van den burgeroorlog over Duitschland te doen losbarsten. In tegenwoordigheid der Pauselijke legaten verkozen de te Forchheim vergaderde geestelijke en wereldlijke vorsten den 13den Maart 1077 Rudolf van Zwaben tot Koning. Het nieuwe rijkshoofd moest1 zich dadelijk verbinden om bij de beleening van geestelijken zich nauwkeurig naar den wensch van den Paus te gedragen en tevens verklaren, dat de koningskeuze aan de Duitsche vorsten onvoorwaardelijk toekwam.

Het sprak vanzelf, dat Hendrik zich niet daarbij nederlegde. Hij beschikte nog over tal van middelen en hij heeft die in deze moeilijke omstandigheden gebruikt met een volharding en energie, verstand en gematigdheid, die scherp afsteken bij zijn despotische grilligheid van vroegere jaren. Nauwelijks had hij het bericht van Rudolfs verkiezing vernomen, of hij eischte van den Paus een proclamatie tqgen de afvallige Duitsche vorsten. Gregorius weigerde. Hier teruggewezen, wendde Hendrik zich tot de Lombardische vorsten en nam thans hun aanbiedingen aan; door hen was voorloopig de Paus schaakmat gezet. Van Italië zeker, trok de Koning naar Duitschland, waar een vreeselijke burgeroorlog was losgebarsten. In dezen strijd steunde hij in hoofdzaak op de steden, wier pas verworven vrijheid met het Koningschap stond of viel, op den lageren adel, sedert Koenraad II de steunpilaar van den troon, en ten

A** 34

Rudolf van Zwaben,

Koning, 3 Maart 1077.

I

Sluiten