Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

l)aar de met zooveel nadruk vooropgestelde pacificatie hem een illusie scheen en het ook werkelijk gebleken is te zijn, heeft hij in die dagen eenzijdig het oog gesloten voor andere, veel grootere belangen. Door gehechtheid aan de openbare school mag men den feitelijken toestand niet uit het oog verliezen. En de feitelijke toestand is, dat zich door groote krachtinspanning van een groot deel der natie naast het openbaar een bloeiend bijzonder onderwijs heeft ontwikkeld, dat door een Regeering. die de belangen van het geheele volk heeft te behartigen, niet mag worden geïgnoreerd. Een in den goeden zin des woords democratische politiek brengt mee, dat men. rekening houdende met de verschillende stroomingen en de verschillende richtingen in den lande, alle factoren van het volksleven tot ontwikkeling tracht te brengen. Dat heeft de wetgever in 188') beproefd — en met goed gevolg. Het korte verblijf aan het Departement van Binnenlandsche /.aken heeft ondergsteekende de overtuiging verschaft, dat de gelden, uit de Staatskas voor het bijzonder onderwijs ten koste gelegd, goed zijn besteed en gestrekt hebben het bijzonder onderwijs tot een hooger peil op te voeren. En te betreuren is het niet. dat de herziening der schoolwet de gelegenheid heeft geopend, het aantal bijzondere scholen nog aanzienlijk uit te breiden. Hoe meer gelegenheid er voor de burgers is hunne kinderen te zenden naar de school hunner keuze, te minder bezwaar kan er ook zijn tegen invoering van leerplicht waardoor, zooals boven is aangetoond, het peil van alle onderwijs, bijzonder zoowel als openbaar, weder gelijkelijk zal worden verhoogd. En goed onderwijs voor allen dat is het. wat bij elke onderwijshervorming boven alles op den voorgrond moet staan. Al is ondergeteekende nog een even beslist voorstander van openbaar onderwijs als vroeger, er is iets, dat bij hem hooger staat dan bevordering van het openbaar onderwijs alleen, en dat is bevordering van het onderwijs in al zijne schakeeringen. En dat wenscht hij te toonen niet alleen door woorden maar ook door daden. In den bovenaangeduiden geest heeft hij gemeend te handelen door met betrekking tot gemoedsbezwaren milde bepalingen te ontwerpen en allen op gelijken voet te behandelen; door die overweging heeft hij zich ook laten leiden, toen hij reeds in de Memorie van Toelichting op dit ontwerp vermeerdering van Rijksbijdragen voor het bijzonder onderwijs in uitzicht stelde. Intusschen zullen (ie kosten, voor het bijzonder onderwijs uit leerplicht voortvloeiende, niet groot zijn, omdat ondergeteekende om nader op te geven redenen eene wijziging in zijn voorstel heeft gebracht. waardoor de noodzakelijkheid om het aantal schoolklassen uit te breiden, geheel wordt voorkomen.

Zooals reeds in de Memorie van Toelichting werd opgemerkt zal de bestrijding van het relatieve schoolverzuim weinig nieuwe uitgaven vorderen, noch wat het personeel, noch wat tle gebouwen betreft, omdat de localiteiten ingericht en de onderwijzers aangesteld zijn in verhouding tot het aantal leerlingen, dat is ingeschreven, en niet in verhouding tot het aantal leerlingen, dat geregeld de school bezoekt.

Verwacht mag echter worden, dat door den leerplicht ook het absolute schoolverzuim nog veel kleinere verhoudingen zal aannemen en dat dus eenige duizenden meer zich zullen aanmelden om ingeschreven te worden. Hoevele ouders van die nieuwelingen aan liet openbaar, en hoevele aan het bijzonder onderwijs de voorkeur zullen

Sluiten