Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

is waarlijk zoo bekrompen niet, getuige ibn-Hazm, die het geheel kettersch vindt. Neen, de vrijzinnige denkbeelden der Motazelieten kunnen ook in den Islam eene plaats vinden, zoo slechts de energie zijner belijders wakker blijft. Maar deze is niet wakker gebleven en dit is voor een goed deel toe te schrijven aan de groote rampen, die van af de hpndp ppuw de Mohammedaansche maatschappij getroffen hebben. Daarmede wil ik niet ontkennen, dat de Islftm eene radicale hervorming moet ondergaan, maar waarom zou deze onmogelijk zijn? Men bedenke, dat de leer van den Qoran ook dikwijls wordt aanbevolen op grond zijner redelijkheid en de ongeloovigen gewoonlijk gelijk gesteld worden met menschen, die geen inzicht hebben, zoodat een streven als dat der Motazelieten uit dit oogpunt beschouwd geheel Islamisch is. Evenzoo zijn in den Qoran aanknoopingspunten te vinden, waarop zich eene liberale denkwijze omtrent de ongeloovigen, Christenen en Joden althans, kan steunen. Kortom het komt ook hier maar op den goeden wil aan, op de noodige energie, want zelfs zij die er zich het meest op toeleggen om de menschheid m boeien te slaan kunnen nooit de vrijheidszucht geheel dooden, omdat deze in zichzelve waar en goed is en ook zij als menschen daaraan nog eenig deel hebben. Doch wat in den Islam mogelijk is, kan en mag in het Christendom, naar de bedoeling van zijnen stichter niet anders zijn.

Sluiten