Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

lijkheid en eeuwigheid, en heft ze boven t platte en lage der menschelijke samenleving tot het onvergankelijke schouwtooneel van aller zijn. Wanneer zij aldus zijn geplant in het wezen zelf der dingen, rechtvaardigen en steunen zij de ideale achting voor 't geweten; maken zij de schaamte over iedere zonde dieper; waarborgen zij elke billijke hoop, en helpen zij den wil met een goddelijke, den doorslag gevende stem in elke wankeling en aarzeling der verzoeking. ' ) Dat de zedelijkheid een grondslag vindt in de menschelijke samenleving, dat de natuur een godsdienst heeft, het maakt inderdaad den dood der ziel, als zij wordt overgelaten aan zichzelf, te meer schrikverwekkend. Hieruit vloeit voort, dat de natuur en de zedelijkheid de deugd met alles toerusten behalve met het leven, dat zij leven moet.

Op dit punt komt ons onderwerp in zeer nauwe aanraking met den godsdienst. De stelling, dat „het bedenken des vleesches de dood is," zal ook de zedekundige toegeven. Maar wanneer er dan op volgt, „dat het bedenken des vleesches v ij andschap is tegen Go d," geraken wij in een gansch andere sfeer. En wanneer er dan nog verder volgt, dat „de dood de bezoldiging is der zond e," bevinden wij ons in t hart van de diepzinnigste vraagstukken der theologie. Wat eerst niet anders was dan „vijandschap tegen de maatschappij" wordt „vijandschap tegen God"; wat „ondeugd" was wordt „zonde.' Het denkbeeld, dat men zich vormt van God, geeft aan \\ereldschgezindheid en ondeugd een geheel andere tint. Wereldschgezindheid wordt weêr tot heidendom, en ondeugd tot godslastering. Het vleeschelijk gezind gemoed, dat is afgevoerd van God, dat met God niet in gemeenschap staan wil, 'tis niet alleen zedelijk-, maar ook geestelijk-dood. En de zonde, die ons afscheidt van God, die Gode ongehoorzaam is, die in dezen toestand met God niet in gemeenschap \eikeeren kan — zij is de hel.

Aan die verwijdering der ziel van God schrijft de beste theologie de laatste oorzaak der zonde toe. Zonde is niet

') Mar tin eau. Zie 't Symposium over ,,'lhe inrtuence upon morality of a Decline in Religious Belief." — Nineteenih Cenlury

I, P- 33'■» 53»-

Sluiten