Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

type ? Kan het embryo zich zelf vormen ? Wordt de gelijkvormigheid aan het type bewerkt door de stof of door het leven, door het protoplasme, of door het type ? Is organisatie de oorzaak van het leven, of haar gewrocht ? Het is haar gewrocht. Gelijkvormigheid aan het type is dus gewaarborgd door het type. Christus vormt den Christen.

De mensch behoeft slechts de van zelf voortgaande processen van het natuurlijk lichaam gade te slaan, om te ontdekken, dat dit de algemeene wet des levens is. Wat doet, bijv. een mensch met bewustheid op het stuk van ademen ? Welk aandeel neemt hij in den omloop van zijn bloed, in het gaande houden van den maatslag zijns harten ? Welken invloed oefent hij uit op zijn groei ? Welk een aandeel heeft een mensch in zijn spijsvertering en zoovele andere functiën van zijn organen ? Is hij niet feitelijk de grootste automaat, daar ieder orgaan van zijn lichaam, nem gegeven, iedere functie voor hem geregeld, brein en zenuwen, gedachte en gewaarwording, wil en geweten, ja alles voor hem in gereedheid gebracht is? En toch gordt hij zijn geest aan, en wenscht dat alles zelf te organiseeren ? O, overmoedige en ijdele mensch! gij, die geen nagel van uw vinger vormen kunt, meent gij deze uwe wondervolle geheimzinnige, fijn samengestelde ziel te kunnen vormen naar dit onuitsprekelijke beeld ? Zult gij ooit toestaan, dat gij gelijkvormig wordt gemaakt aan den Zoon van God? Wilt gij, die geen streep tot uw lengte kunt toedoen, dat gij door het leven van het type binnen in u wordt opgeheven tot de volmaakte gestalte van Christus ?

Dit is een vernederende slotsom. En daarom willen de menschen haar weerstreven, en nog steeds beproeven door werken van eigene gerechtigheid het ideaal te bereiken. De leer van de menschelijke onmacht, zoo als de Kerk haar noemt, was altijd een struikelblok voor de menschen, die haar niet kennen. Die leer is daar misschien zelf, althans ten deele, de schuld van geweest. Terwijl zij is gekleed geworden in woorden, die den mensch terecht moesten verootmoedigen, is zij ook uitgedrukt en den menschen als verweten geworden op eene wijze, die slechts konde krenken. Bloot dogmatisch te bewijzen, dat de mensch geen macht

Sluiten