Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

dat de eerste een semi-parasitische gewoonte heeft aangenomen, alleen met het oog op haar veiligheid. Het kan zijn, dat de hermiet begint met het inschikkelijke schaaldier te verslinden, welks schelp zij betrekt; maar eerst dan zou zij een volkomen parasiet wezen, indien de schelp zoo groot was, dat zij haar levenslang verzorgen kon, en de uit- en inwendige organen van de krab zouden verdwijnen, terwijl zij voortleefde door de verwerkte vochten van haar gastheer in te zuigen. Het eenige echter, waar in dit geval de slak ten bate van de krab in voorziet, is veiligheid ; en daarom beperken wij hier ook onze toepassing tot dit punt. De echte parasiet doet zich aan ons voor met een organisme in al zijn deelen zóóveel meer ontaard, dat hetgeen zij leert wel mag bewaard worden, totdat wij den weg gebaand hebben tot dieper verstand van dit onderwerp-

Het geestelijk beginsel, dat nu zal worden toegelicht, luidt aldus: „Een beginsel, dat de veiligheid van het individu verzekert zonder eigen inspanning of nadrukkelijk gebruik der vermogens, is v e r d e r f e 1 ij k voor het z e d e 1 ij k k a r a k t e r." Wij beginnen met deze woorden te omschrijven. Moesten wij nauwkeurig bepalen wat veiligheid of redding is, zoo zou verder betoog niet noodig wezen, en de wet zou voor ons staan als een plechtige gemeenplaats. Maar wij hebben hier te doen met de begrippen van veiligheid, zooals men ze gewoonlijk verstaat, en ons hoofddoel is in het licht te stellen, wat men zou kunnen noemen de parasitische leer des behouds. Velen kennen waarschijnlijk de fazes niet der godsdienstige ervaring, welke wij thans gaan beschrijven, en laten het aan hen, die vertrouwd zijn met de godsdienstige denkbeelden der groote menigte, over, om te verklaren, of wij al dan niet onze woorden verspillen.

Wat wij bedoelen met de parasitische leer des behouds, kan men misschien het best verklaren door twee van haar voornaamste typen te schetsen. De eerste is de leer van de Kerk van Rome ; de tweede die, welke wordt vertegenwoordigd door de bekrompen protestantsche kerken. Wij vatten echter deze godsdiensten niet op in hun idealen vorm, tegen welken wij weinig bezwaar zouden hebben, maar in hun

Sluiten