Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

practischen invloed, of in de gestalte, welke zij heeft voor de groote menigte van hen, die tot een van deze kerkgenootschappen behooren. Immers wordt de gestrengheid of zachtheid van een godsdienstig stelsel het best beoordeeld naar den vorm, waarin het zich vertoont aan, en invloed uitoefent op het gemoed van het volk.

Geen volmaakter en ook geen treuriger voorbeeld van semiparasitisme bestaat er dan in 't geval van die onkundige duizenden, die, overal verspreid over de bewoonbare aarde, de lagere rangen vormen van de Kerk van Rome. Was een organisatie bepaald er voor bestemd geworden, om veler menschen gemoed te gewennen aan de leefwijze van de parasieten — niets beters had tot zulk een heilloos doel kunnen bedacht worden dan het stelsel van het Roomsch Katholicisme. Het biedt inderdaad aan de groote menigte een schelp. Zij hebben zich eenvoudig daarin hun schuilplaats te zoeken, en zij zijn „veilig". Maar wat beteekent dit „veilig ?" Het is een uitwendige veiligheid — de vestiging van een instituut. Het is een redding den menschen aanbevolen door drangredenen, waarvan men zich bedient bij de groote en bijgeloovige hoop, maar welke met ieders individueel gemoed even weinig levensgemeenschap hebben als de schelp van de doode slak met den levenden hermiet.

Behouden zijn is een persoonlijke, geestelijke levensbetrekking. Maar wat wij hier zien, is werktuigelijk en bloot uitwendig. En hierin ligt dan ook het geheim van haar verwonderlijken opgang en wereldmacht. Ken gemakkelijke godsdienst is de begeerte van het menschelijk hart; en de verzekering van behouden te zijn tot den kleinst-mogelijken prijs is het lokaas, dat de Roomsche Kerk voorhoudt aan de wereld, welker geweten ontrust is. Duizenden, die nooit geleerd Hebben hun vermogens te gebruiken om „hun eigen zaligheid te werken," duizenden, die zichzelven niet godsdienstig oefenen willen, en die toch niet kunnen zijn zonder eenige godsdienstoefeningen — vertrouwen zich zeiven in een traag geloof toe aan dat eerwaardig toevluchtsoord, dat reeds eeuwen lang staat tusschen God en den mensch. Een Kerk. welke onder haar dak geslachten van uitverkorenen heeft geherbergd, welker archieven prijken met de namen van

Sluiten