Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

heid te stellen, kan geene verwondering wekken. Het gold hier de invoering van een geheel nieuw instituut, welks werking hier te lande ganschelijk onbekend was. Zoo laat het zich verklaren, dat de mannen van 1848, huiverig om op dit punt den gewonen wetgever veel vrijheid te laten, in de Grondwet zelve de grondslagen nederlegden, waarop zij het rechtstreeksche kiesrecht wenschten te zien opgetrokken.

Er waren onder de leden der Tweede Kamer dier dagen, die ruimer zagen dan de Regeering en die door de omstandigheid, dat het hier eene volkomen nieuwe en onbekende zaak betrof, geleid werden tot een resultaat, geheel tegenovergesteld aan dat der Regeering. In het Voorloopig Verslag der Kamer op het derde der voorstellen van de Regeering tot Grondwetsherziening, werd het gevoelen te kennen gegeven, dat men wèl zoude doen, in de Grondwet niets anders op te nemen dan eene zeer algemeene omschrijving van het nieuw in te voeren kiesstelsel en het regelen van alle bijzonderheden aan den gewonen wetgever over te laten. »Het geldt hier toch" — zoo heette het in het Verslag — »eene geheel nieuwe zaak, waaromtrent men vrij algemeen hier te lande alle ervaring mist. Zoo licht zou men thans de eene of andere bepaling in de Grondwet schrijven, waarop men in het vervolg, als zij mocht blijken verkeerd te werken, volgaarne zou willen terugkomen, terwijl het dan daarvoor te laat zou zijn." De tijd zoude leeren, hoe alleszins juist het oordeel was van hen, die zóó spraken.

De Grondwetgever van 1848 had dus als éénig kenteeken voor kiesrecht, den census aangenomen. Het standpunt, waarvan de Regeering bij het stellen van dat kenteeken was uitgegaan, bestond hierin, dat zij zich vleide op deze wijze tot de verkiezing te doen medewerken door »allen, die geacht kunnen worden eenig belang bij het behoud van den Staat te hebben, en aan wie tevens genoegzame kennis kan worden toegeschreven om eene goede keuze te doen. Men mag veronderstellen," zoo betoogde zij verder, »dat elk ijverig en beleidvol man, ook al is hij onder de nadeeligste

Sluiten