Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

moet men ook, wil men de sociale quaestie tot eene oplossing brengen, geheel andere middelen aanwenden.

135. Allerlei dwaze onderstellingen, waarvan Marx, als rechtgeaard nakomeling der liberalen, bij de beschrijving van den loop der geschiedenis uitgaat, laten wij hier rusten. Wij willen slechts eene zonderlinge tegenspraak in het licht stellen: nl. de noodzakelijkheid van het ontwikkelingsproces, en de vrije werking van den mensch, die hij daarbij vordert en waartoe hij opwekt. De geheele mensch in en buiten de maatschappij hangt af van de economische verhoudingen, en deze ontwikkelen zich met niet te keeren noodzakelijkheid; zoodat uit de kapitalistische maatschappij, wat men er ook tegen aanwende, onfeilbaar zeker de socialistische groeien zal. Haar kiem ligt er al in. Nu is dit klaarblijkelijk valsch. Aangenomen, dat het door Marx geschetste verloop juist gezien is, dat wij dus na eenigen tijd niets zullen hebben dan eenige ontzettend groote kapitalisten, die alles bezitten, en daarnaast alle andere menschen niet-bezitters, wat dan ? Dan hebben wij nog eene kapitalistische maatschappij steunend op privaat eigendom. Zal deze zich nu yeleidelijltot eene socialistische ontwikkelen? Onmogelijk. Daartoe wordt de vrije medewerking der proletariërs in het veld gebracht, die met geweld de geldkoningen uit hun bezit moeten verjagen. En daarmee moeten zij niet wachten, totdat het kapitalisme zijn uiterste grens heeft bereikt: thans reeds moeten zij de hand aan het werk slaan; en daartoe dient de socialistische propaganda, de opruiing, de klassenstrijd. Zelf noemen zij zich eene partij van de daad.

Sluiten