Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

»de Meester heeft het gezegd"; de Duitscher spreekt hier van »ipse dixitismus".

3. Engels.

Een gevolg hiervan is, dat men elk stelsel over den oorsprong van den godsdienst aanneemt, als het den godsdienst maar als waardeloos voorstelt. engels heeft hiermede een begin gemaakt met de volgende diepzinnige, strengwetenschappelijke beschouwingen: »De godsdienst is ont»staan in een zeer ur-oorspronkelijken tijd uit verkeerd be»grepen ur-oorspronkelijke voorstellingen, welke de mensch »had over zijn eigene en de hem omringende natuur" ') Deze ur-oorspronkelijke bewering ontwijkt om zeer begrijpelijke redenen het antwoord op de vragen: hoe en waarom? Hoever men ook teruggaat in de geschiedenis, overal vindt <nen den mensch als mensch, nergens als aap of half aap, die in dien ur-tijd van zijn hoogte uit de boomen afdaalt en mensch wordt, overal vinden wij menschen en menschen met godsdienst.

Wat de sociaal-democratie bij andere schrijvers weet op te duiken over den oorsprong van den godsdienst, om dezen als »opium" voor het volk voor te stellen, dat hij een uitvinding is van koningen en priesters, een voortbrengsel van laffe vrees, dat door slimme koppen handig werd gebruikt of een voortbrengsel van bijgeloof (fetichisme) is geen wederlegging waard. Men kan zich alleen er over verwonderen, dat menschen, die zeggen niets te gelooven, dan hetgeen zij zien en begrijpen, dan hetgeen duidelijk bewezen is, zulke beweringen, die louter fantasiebeelden zijn, door den een of ander gevormd, zonder bewijs aannemen.

') »Feuerbach" s. 52.

2

17

Sluiten