Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

«De uitzondering, die göhre voor den eenigen «Ueber«mensch" meent te moeten maken, kan op dezelfde gronden »gemaakt worden voor den Uebermensch alexander, »Cesar, Kant of Nietsche. Allen hebben daarop even»veel recht. Het historisch materialisme is een wetenschappelijke methode en dan geeft het de verklaring van alle «historische gebeurtenissen, ook van het ontstaan van den «godsdienst, zooals het zich dan ook het eerst daarmede «heeft beziggehouden. Maar als het ook maar in een enkel «geval te kort schiet, als het is maar bij één persoon, één «Uebermensch, den christus, dan is het een gebroken «zwaard." ')

Het socialisme wordt dus ook door die theorie, welke zijn voornaamste grondslag is, gedwongen al wat bovennatuurlijk is, het geheele Christendom te loochenen. Hierdoor valt een bijzonder licht op al de anti-godsdienstige en antichristelijke uitspraken; het zijn geen onvoorzichtige uitlatingen van den een of ander, waarmede het socialisme niets heeft te maken, maar het zijn duidelijk gevolgtrekkingen uit de principen, waarop het socialisme rust.

5. «Godsdienst is privaatzaak."

Behoudt men daarom in het partijprogram de stelling: godsdienst is privaatzaak, dan doet men dit uit taktiek, om de propaganda, om onnoozelen te bedotten, maar het is in tegenspraak met de grondprincipen van het socialisme en kan dus niet anders dan bedrog en huichelarij genoemd worden. Dit heeft bernstein in een rede: Is godsdienst privaatzaak? onomwonden toegegeven. Volgens een verslag in de Vorwarts, zeide hij: «Degenen, die nog vasthouden

') Ntiie Zeit XIX. I 1901, S. 258.

32

Sluiten