Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

van den curvevorm der uit. de twee primair-tonen samengestelde beweging in verband niet den wisselenden phasentoestand onder invloed der ontstemming.

Het karakter dezer zwevingen bestaat in eene periodieke verandering van den klankaard. Ontleedt men deze verandering door nauwkeurig zijn gehoorsaandacht op de aparte tonen der klankmassa te vestigen, dan blijkt zij te bestaan in eene wisseling van de intensiteit van een of meer combinatie-tonen, terwijl ook een of beide primairtonen somtijds aan de intensiteitswisseling schijnen deel te nemen.

Mijne verklaring van de tweeklank-zwevingen wordt ondersteund door het feit, dat, zooals wij verder zullen zien, de drieklank zwevingen zonder den minsten twijfel uit een periodische wisseling van de phasebetrekking der primairtonen en daarmee van den curvevorm der samengestelde beweging verklaard moeten worden.

XLVII.

Wat nu de zwevingen der minder eenvoudige tweeklanken zooals 4:5, 5:6, 0:7, enz. betreft, zoo zullen misschien sommigen twijfelen aan de duidelijke waarneembaarheid er van, vooral daar H el mliol t z reeds die van de groote terts 4 : 5 als zeer moeilijk waarneembaar beschreef. Hij zegt o.a. van de quint: »Um diese Schwebungen zu beobachten, mussen aber die beiden primaren Töne ziemlich stark sein, und es darf kein stürendes fremdes Gerausch bestehen. Beobachtet man aber unter günstigen Hedingungen, so ist es nicht schwer sie zu horen."

Van de quart:

»I)iese Schwebungen sind nun schon selir schwach, auch bei starken primiireu Tönen. Zu ihrer Beobachtung muss man ganz ungestört sein und grosse Aufmerksamkeit anwenden."

Van de groote terts:

»Kaum noch wahrzunehmei:, auch unter den günstigsten Hedingungen, sind die Schwebungen der unreinen grossen Terz .... Scheibier hat diese Schwebungen der unreinen grossen Terz noch geziihlt. ich sellist liabe sie unter günstigsten Hedingungen auch wohl noch zu horen geglaubt, aber jedenfalls sind sie so schwer wahrzuuehmen, dass sie bei der Bestimmung des Unterschieds,

Sluiten