Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

anderen ommezwaai twee mannen de vormkisten bij de handvatsels nemen en deze omkeeren, den inhoud uitstorten. Daaruit schept een derde — met een ijzeren gaffel gewapend — de gietsels op, om die op een hoop te werpen, waar er een straal koud water op wordt gericht, ton einde de afkoeling te verhaasten.

Niet enkel spaart dat wandelend vlak veel heen- en weer dragen, en derhalve veel handenarbeid uit, maai ook de onontbeerlijke handenarbeid wordt gedwongen tot machinale gelijkmatigheid en snelheid. Want springt de ijzergieter niet bijtijds op de wandelende baan, dan worden de vormen niet gevuld — hij kan die niet tegenhouden: altijd door bewegen zij zich verder: een verzuimd oogenblik is dus niet in te halen. Zoo ook kan niet getalmd worden met het van de wagenreeks afnemen der vormen. Want dan zijn zij voorbij. De machine is hier dus niet in dienst van den mensch. doch de mensch in dienst van de machine, wordt door deze beheerscht, vormt er een onderdeel van, is niet een daarnaast staand individu. liet eigenaardige dezer fabrieksinrichting is dus dat op die plaatsen waar de machine hersenen moet hebben, men er die aan heeft gegeven: het is eene denlende machine geworden: den mensch is de wil afgenomen, alleen het oordeel is hem ten gebruike overgelaten. Dat is het geheim der Amerikaansche fabriek: het hoofd is er als het ware van den arbeider afgeschroefd en op de machine geplaatst: een in 't ijzer gezette, levende diamant.

Bovenstaand voorbeeld uit de groote Westinghouse fabriek te Oost-l'ittsburg (Pa) — waar aldus de onder-

Sluiten