Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Men neemt dan ook bij plotseling neerdrukken van een zuiger in een stevigen glazen cilinder (vuurpomp) een warmteontwikkeling waar, die voldoende is om eenigen zwavelkoolstofdamp dien men in de lucht in den cilinder gebracht heeft, te doen ontbranden. Omgekeerd daalt bij snelle luchtverdunning de temperatuur onder de klok van een luchtpomp zoo ver, dat, wanneer de lucht vochtig is, een nevel wordt gevormd.

De waarnemingen over de adiahatische vohimcveranderingen

u O

van een luchtmassa hebben geleerd, dat wanneer b.v. lucht van 15 C. plotseling tot één vijfde van het oorspronkelijk volume wordt samengedrukt, de temperatuur tot 280° stjjgt; liij uitzetting tot het vijfvoud van de eerst ingenomen ruimte koelt liet gas tot — 120° af.

§ 229. Overeenstemming met de wet van het behoud van arbeidsvermogen. Dat de besproken verschijnselen met de wet van het behoud van arbeidsvermogen in overeenstemming zijn, is gemakkelijk in te zien. Een gasmassa die zich in een cilinder onder een zuiger bevindt, oefent tegen dezen laatsten een druk uit en verricht dus bij de uitzetting een arbeid, wat alleen mogelijk is als het inwendige arbeidsvermogen afneemt. Wat de molekulen aan kinetische energie verliezen, wordt teruggevonden als arbeidsvermogen van beweging van den zuiger zelf, als deze een merkbare snelheid krijgt, of als potentieele energie, wanneer door de beweging van den zuiger een gewicht wordt opgelicht; het kan ook gediend hebben om een werktuig dat met den zuiger verbonden is, in beweging te brengen.

Omgekeerd zal, als de zuiger daalt, de vermeerdering van bet arbeidsvermogen der molekulen beantwoorden aan den arbeid van de uitwendige kracht die den zuiger naar binnen drijft, en dus aan een vermindering der energie in het lichaam van den proefnemer als deze zelf die kracht uitoefent.

Natuurlijk verricht een gas geen arbeid als het zich uitzet zonder een ander lichaam voor zich uit te drijven, d. w.z. als het zich in een ledige ruimte stort. Dan blijft dus het inwendige arbeidsvermogen onveranderd, en de

h

Sluiten