Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

waarden voor de ordinaat en dus verschillende punten, zooals P, P', P", mogelijk, en in elk daarvan heeft de bovengenoemde loodlijn weer eene andere waarde. Eveneens verandert de lengte der loodlijn bij den overgang van P tot Pj en P2, d. w. z. bij verandering van de abscis, terwijl de ordinaat hetzelfde blijft.

Elke algebraïsche of goniometrische uitdrukking waarin twee veranderlijken voorkomen, b.v. 2 x* + 3 x y -|- 4 y8, sin (x + y~), hangt zoowel van de waarde der eene als van die der andere veranderlijke af.

Ook in natuurkundige vraagstukken komen dergelijke gevallen voor. Het volume van eene gasmassa hangt af van de temperatuur en van den druk waaraan het gas onderworpen is. Heeft men het volume bij een aantal temperaturen en drukkingen gemeten, dan kan men de uitkomsten in eene tabel met dubbelen ingang vereenigen, waarin b.v. naast elkander staan de waarden van het volume die bij denzelfden druk, maar bij verschillende temperaturen behooren, onder elkander daarentegen de waarden die het volume onder verschillende drukkingen bij dezelfde temperatuur heeft.

De uitkomst van elke meting kan door de ligging van een punt in de ruimte worden aangegeven. Men stelt daartoe op de in § 9 aangegeven wijze de temperatuur, den druk en het volume door lijnen voor, en kiest een punt zoo, dat zijne drie coördinaten de temperatuur, den druk en het volume weergeven, die bij eene waarneming zijn voorgekomen. Of, wat op hetzelfde neerkomt, men zoekt in een plat vlak (Fig. 28) een punt P op, waarvan de abscis en de ordinaat evenredig zijn met de temperatuur en den druk die bij eene meting bestonden, en richt vervolgens in P eene loodlijn op het vlak op; door de lengte van die lijn stelt men het waargenomen volume voor. Het uiteinde der loodlijn is dan het gezochte punt.

Evenals wij nu in § 9 door de punten die de uitkomsten der afzonderlijke waarnemingen voorstelden eene kromme lijn lieten gaan, kunnen wij thans door al de gevonden punten een oppervlak brengen. Dit oppervlak, dat in den regel gebogen zal zijn, doet ons aanstonds zien welke waarde de eene veranderlijke grootheid heeft, als de waarden van de beide andere gegeven zijn.

Sluiten