Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

waarvan het middelpunt zich op de lijn bevindt, langs welke het middelpunt van den eersten bol voortgaat. Plet blijkt dan dat A na den stoot bijna in rust blijft, terwijl B een snelheid aanneemt, die maar weinig kleiner is dan de oorspronkelijke snelheid van A.

Dat de bol A hierbij een arbeid op B doet is duidelijk; hij oefent gedurende den korten tijd der aanraking een kracht naar rechts op dat lichaam uit, en terwijl dit gebeurt, gaat het aanrakingspunt een weinig naar dien zelfden kant. H^t vermogen om op deze wijze arbeid te verrichten heeft A klaarblijkelijk aan zijn beweging te danken en tegelijk met zijne snelheid verliest hij ook die energie, terwijl B na de botsing in staat is om arbeid op een of ander lichaam te doen.

Van zulke eenvoudige gevallen is men langzamerhand opgeklommen tot de stelling dat bij alle natuurverschijnselen, van welken aard en hoe ingewikkeld zij ook zijn, de som van het arbeidsvermogen der op elkaar werkende lichamen onveranderd blijft. Het zal ons in den loop onzer beschouwingen duidelijker worden, op welke gronden men deze roet van het behoud van arbeidsvermogen, die het eerst door Robert Mayer (1842) en kort daarna in strengeren vorm door Helmholtz werd uitgesproken, mag aannemen; ook zullen wij ons van verschillende beperkingen waaraan wij ons tot nog toe hielden vrij maken. In de eerste plaats moet nu echter het arbeidsvermogen in bepaalde gevallen nader beschouwd worden.

§ 116. Arbeidsvermogen van beweging. Er werd reeds een paar maal gesproken van het arbeidsvermogen van een lichaam dat zich beweegt; dit arbeidsvermogen zullen wij ter onderscheiding arbeidsvermogen van beweging of kinetische energie noemen. Om liet bedrag ervan te bepalen, verbeelden wij ons een lichaam 1' met de massa m, dat, zonder voortdurend aan een beweegkracht onderworpen te zijn, met een snelheid v over een horizontaal vlak voortgaat. Wij kunnen daarvan gebruik maken om een tweede lichaam Q, dat wij er door een koord aan verbinden, mee te sleepen, en dit is zelfs mogelijk als zich tegen de beweging van Q deze of gene weerstand verzet, üm nu den arbeid te berekenen, dien P kan verrichten

Sluiten