Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

men 435,4 X 105 en uit die over de warm te-ontwikkeling bij het stroomen van water door nauwe buizen 414,4 X

§ 141. Toestel van Puluj. Deze eenvoudige toestel ter bepaling van het mechanisch warmte-aequivalent bestaat uit twee ijzeren bekertjes in den vorm van afgeknotte kegels, waarvan het eene in het andere past. De buitenste kegel A is in verticalen stand op den top van een verticale as bevestigd en kan aldus snel om zijne meetkundige as worden rondgedraaid. Hij zou daarbij door de wrijving den binnensten kegel B meesleepen, maar deze wordt door een kracht, die men meten kan, stil gehouden. Aan zijn boveneinde, dat een weinig boven A uitsteekt, is nl. een horizontale houten arm, in 't verlengde van een straal, bevestigd; aan 't uiteinde daarvan is een draad vastgemaakt, die in horizontale richting en wel loodrecht op den arm naar een katrolschijf loopt, waar hij over heen geslagen is, zoodat het vrije einde naar beueden hangt. Dit einde draagt een gewicht P, dat zoo geregeld wordt dat B bij 't draaien van A zoo goed mogelijk stilstaat. De binnenste kegel bevat een hoeveelheid kwik en daarin staat het reservoir van een thermometer. Daar de draaiing snel kan plaats hebben en zoo lang kan worden voortgezet als men wil, kan men gemakkelijk een temperatuurverhooging van eenige graden krijgen. (Bij de proeven van Joule bedroeg de temperatuurverhooging niet veel meer dan een halven graad F).

De buitenste kegel is van de as waarop hij rust, gescheiden door een zelfstandigheid die de warmte langzaam wegvoert, maar toch is het noodig, door opzettelijke waarnemingen te bepalen hoeveel warmte aan de omgeving wordt afgestaan.

Uit de met het oog hierop gecorrigeerde temperatuurverhooging, in verband met de waterwaarde van de ijzeren kegels en het kwik, vindt men de hoeveelheid ontwikkelde warmte. Wat den verrichten arbeid betreft, valt op te merken dat men niet den arbeid bepaalt, die werkelijk in 't geheel verricht is. Dat zou ook niet doelmatig zijn, daar deze arbeid dient om de wrijving te overwinnen, niet alleen tusschen de kegels, maar ook op de plaatsen waar de verticale as ondersteund is. Hoeveel warmte daar wordt ontwikkeld, kan niet worden gemeten. Wat

Sluiten