Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

die in den tweeden, en deze hoeveelheid warmte moet ontwikkeld worden wanneer de gele phosphorus in rooden overgaat.

§ 148. Arbeidsvermogen in de natuur. In de natuur treffen wij vele voorbeelden van omzettingen van arbeidsvermogen op groote schaal aan. De planten hebben hun groei te danken aan de energie der zonnestralen, waardoor zij in staat worden gesteld, uit stoffen als koolzuur en water de zelfstandigheden te vormen, waaruit hun lichaam is opgebouwd. De sterke band die in het koolzuur en het water de elementen vereenigt, wordt door het zonlicht verbroken, en maakt onder uittreding van zuurstof plaats voor een minder innige aaneenschakeling der atomen.

Dienen later de plantaardige stoffen tot voedsel voor de dierenwereld, dan verschaffen zij daaraan ook warmte en mechanisch arbeidsvermogen. De ingewikkelde scheikundige omzettingen in het lichaam van het dier komen in hoofdzaak neer op een verbinding der in het voedsel aanwezige stoffen met de zuurstof die bij de ademhaling wordt opgenomen : het is de potentieele energie dier stoffen tegenover de zuurstof, die het dier ten goede komt. Zoo heeft ook de mensch zijn arbeidsvermogen, rechtstreeks of langs een omweg, van de plantenwereld gekregen.

Behalve over dit arbeidsvermogen beschikken wij ook over de energie die ons door de natuur wordt aangeboden, over het arbeidsvermogen van beweging van den wind en het stroomende water, de potentieele energie van het water voor het zich van een hoogte stort, het scheikundig arbeidsvermogen dat de steenkolen tegenover de zuurstof hebben. Geeft men zich rekenschap van de gedaanteverwisselingen die dit arbeidsvermogen ondergaan heeft, voor wij er onze werktuigen mede drijven, dan komt men tot de slotsom dat het steeds van de zon afkomstig is. Deze heeft het water doen verdampen en het naar de toppen der bergen gevoerd; hij heeft, daar hij het oppervlak der aarde ongelijk verwarmt, de winden doen ontstaan; hij heeft eindelijk de planten beschenen, waarvan de overblijfselen in de steenkool voor ons

Sluiten