Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

DE EIGENDOM. — BEOORDEELING VAN HET SOCIALISME.

VII.

BEOORDEELING VAN HET SOCIALISME.

Doch Hij, antwoordende, zeide: Er is geschreven: De mensch zal bij brood alleen niet leven, maar bij alle woord, dat door den mond Gods uitgaat.

Mattheüs 4 : 4.

><a de ^ beoordrelwg van het Communisme in het vorige hoofdstuk, zullen wij in dit en de volgende, altijd weer in betrekking tot den eigendom, die van de Sociaal-democratie of het Marxisme geven.

Vonden wij vroeger, bij de beschrijving, dat van dit stelsel de z.g. .twee groote ontdekkingen van Marx": de materialistische opvatting der geschiedenis en de theorie der meerwaarde, de twee grondstellingen zijn, wij hebben thans bij de beoordeeling de juistheid dier grondstellingen nader te onderzoeken.

Eerst alzoo over: de materialistische opvatting der geschiedenis.

i lebben wij bij „geschiedenis" te denken aan de gebeurtenissen, die van invloed zijn geweest op het politieke en sociale leven der volkeren, bij „opvatting" der geschiedenis hebben wij denken aan een beschouwen, een verstaan dier gebeurtenissen.

Bij de „beschrijving" der geschiedenis, van de geschiedenis zelf wel te onderscheiden, gaat het zeker allereerst om het navorschen of ondervragen, om wat de Grieken noemden het historein — het woord, waarvan wij ons „historie" hebben — van de bronnen en de beoordeeling harer betrouwbaarheid, om aldus te komen tot de vaststelling van wat er gebeurd of geschied is. Maar gelijk iedere wetenschap niet maar alleen een kennis van feiten, doch ook van de oorzaken dier feiten is, zoo ook de wetenschap der geschiedenis. Ook zij geeft, of tracht althans te geven, een antwoord op de vraag: hoe het kwam ? Dit bedoelde dan ook de heidensche schrijver Lucianus, toen hij omstreeks 165 n. Chr. schreef: „Het eenige, wat de geschiedschrijver te doen heeft, is te verhalen, hoe het gebeurde zich heeft toegedragen."

Bedoelt alle wetenschap een kennen van de objecten of voorwerpen, waarmee zij zich bezighoudt, uit hun oorzaken, tracht zij daarom niet bloot te beschrijven, maar in dat beschrijven ook te verklaren, en ligt zelfs in dat verklaren haar karakter van „wetenschap"; wijl verklaren niet anders is dan duidelijk maken, uit welke oorzaken iets ontstaan is, en wijl wat men „wijsbegeerte" noemt, niet anders is dan het streven naar de kennis der laatste gronden en oorzaken, om, waar men dit doel heeft bereikt, of ook meent te hebben bereikt, daaruit heel de wereld en het leven te verklaren — de geschiedbeschrijving, die de gebeurtenissen, welke van invloed zijn geweest op het politieke

Sluiten